2026 වසරේ පැරණි වාහන අයින් කිරීමේ ප්‍රතිපත්තිය

2026 වසරේ ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රියාත්මක වන පැරණි වාහන ඉවත් කිරීමේ ප්‍රතිපත්තිය (Vehicle Scrappage Policy) ගැන කතා කරද්දී, මේක නිකම්ම නීතියක් විතරක් නෙවෙයි, අපේ රටේ වාහන ක්ෂේත්‍රයේ ඇති වන ලොකු පෙරළියක් විදිහටයි Motor Guide අපි දකින්නේ. ඒ නිසා මේ අලුත් නීති රීති කොහොමද තමන්ට බලපාන්නේ සහ මේකෙන් තමන්ගේ වාහනයට වෙන්නේ මොකක්ද කියන එක ගැන පැහැදිලි අවබෝධයක් ලබා දෙන්න අපි හිතුව.

ඇයි මේ වගේ ප්‍රතිපත්තියක් 2026 දී අනිවාර්ය කළේ?

මුලින්ම බලමු ඇයි මේ වගේ ප්‍රතිපත්තියක් 2026 දී අනිවාර්ය කළේ කියලා. ප්‍රධානම හේතුව තමයි පරිසර දූෂණය පාලනය කිරීම. අවුරුදු 20 කට වඩා පැරණි වාහනවලින් පිටවන විමෝචනය (Emissions) අලුත් වාහනයකට වඩා හත් අට ගුණයකින් වැඩියි. ඒ වගේම මේ පරණ එන්ජින්වල කාර්යක්ෂමතාවය හරිම අඩුයි. ඉන්ධන පිච්චෙන ප්‍රමාණය වැඩියි, හැබැයි ලැබෙන ජවය අඩුයි. මේ නිසා ජාතික මට්ටමින් සිදුවන ඉන්ධන නාස්තිය අවම කරන්න රජය තීරණය කරලා තියෙනවා යම් නිශ්චිත කාලසීමාවකට වඩා පැරණි වාහන පාරෙන් ඉවත් කරන්න.

වාහන කාණ්ඩ සහ යෝග්‍යතා සහතිකය (Fitness Certificate)

මේ ප්‍රතිපත්තිය යටතේ වාහන කාණ්ඩ කිහිපයකට බෙදලා තියෙනවා. රජයේ ආයතන සතු අවුරුදු 15 කට වඩා පැරණි වාහන මුලින්ම ඉවත් කළ යුතුයි. පුද්ගලික අංශයේ වාහන සඳහා අවුරුදු 20 ක කාලසීමාවක් තමයි දැනට යෝජනා වෙලා තියෙන්නේ. හැබැයි මෙතනදී වැදගත්ම දේ තමයි "යෝග්‍යතා සහතිකය" (Fitness Certificate). වාහනය පරණ වුණත්, ඒක තාක්ෂණිකව ඉතා ඉහළ මට්ටමක තියෙනවා නම්, එන්ජිම නිසි පරිදි නඩත්තු කරලා දුම් පරීක්ෂාවෙන් (Eco Test) ඉහළින්ම සමත් වෙනවා නම්, තවදුරටත් සහනයක් ලබා ගැනීමේ හැකියාව තියෙනවා. හැබැයි ඒ සඳහා වන වාර්ෂික ආදායම් බලපත්‍ර ගාස්තු සහ පරිසර බදු (Environment Tax) සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි වෙන්න පුළුවන්.

ආරක්ෂාව සහ ස්ක්‍රැප් කිරීමේ විද්‍යාත්මක ක්‍රමවේදය

කාර්මික පැත්තෙන් බැලුවොත්, පරණ වාහනවල තියෙන තිරිංග පද්ධති (Braking Systems) සහ ආරක්ෂණ ක්‍රමවේද (Safety Features) අද කාලයේ තියෙන රථවාහන තදබදයත් එක්ක බලද්දී හරිම අවදානම්. ABS හෝ Airbags නැති වාහනයක් පාරේ ධාවනය වෙද්දී සිදුවන අනතුරක ප්‍රබලතාවය වැඩියි. ඒ නිසා මේ ප්‍රතිපත්තියෙන් බලාපොරොත්තු වෙන්නේ පාරේ ගමන් කරන හැමෝගෙම ආරක්ෂාව තහවුරු කරන එකයි. වාහනයක් ස්ක්‍රැප් (Scrap) කරනවා කියන්නේ ඒක නිකම්ම යකඩවලට කිරන එක නෙවෙයි. ඒක විද්‍යාත්මක ක්‍රමවේදයකට අනුව සිදු කළ යුතු දෙයක්. බැටරි, ඔයිල් සහ ටයර් වැනි පරිසරයට හානිකර ද්‍රව්‍ය වෙන් කරලා, ඉතිරි ලෝහ කොටස් නැවත උණු කරලා අලුත් නිෂ්පාදනවලට ගන්න එක තමයි මෙතනදී වෙන්නේ.

වාහන හිමියන්ට ලැබෙන සහන

මේ ක්‍රියාවලියට එකතු වෙන වාහන හිමියන්ට රජයෙන් සහන කිහිපයක් ලබා දෙන්නත් තීරණය කරලා තියෙනවා. තමුන්ගේ පරණ වාහනය රජය අනුමත කළ මධ්‍යස්ථානයකට භාර දුන්නම ඒ වෙනුවෙන් "ස්ක්‍රැප් සහතිකයක්" (Scrapping Certificate) ලැබෙනවා. මේ සහතිකය භාවිතා කරලා අලුත් වාහනයක් ලියාපදිංචි කරද්දී ලියාපදිංචි ගාස්තුවලින් ලොකු වට්ටමක් ලබා ගන්න පුළුවන්. ඒ වගේම මෝටර් රථ ප්‍රවාහන දෙපාර්තමේන්තුවෙන් ලබා දෙන වෙනත් බදු සහනත් මේ හරහා හිමි වෙනවා. මේක ඇත්තටම පරණ වාහනයක් නඩත්තු කර කර ඉන්නවට වඩා ආර්ථික වශයෙන් වාසිදායක වෙන්න පුළුවන් ක්‍රමයක්.

අමතර කොටස් වෙළඳපොළ සහ අනාගතය

වාහන ක්ෂේත්‍රයේ ඉන්න අය විදියට අපි දකින තවත් විශේෂ දෙයක් තමයි, මේ නිසා වෙළඳපොළට එන අමතර කොටස්වල ප්‍රමිතිය ඉහළ යාම. පරණ වාහන කඩලා ගන්න පරණ කෑලි (Reconditioned Parts) වෙනුවට අලුත් තාක්ෂණයේ කොටස් භාවිතා කරන්න මිනිස්සු පෙළඹෙනවා. ඒ වගේම මේ ප්‍රතිපත්තියත් එක්කම විදුලි වාහන (Electric Vehicles) සහ දෙමුහුන් වාහන (Hybrid Vehicles) සඳහා තියෙන ඉල්ලුම වැඩි වෙනවා. 2026 වෙද්දී ලෝකයම යන්නේ හරිත බලශක්තිය දෙසට නිසා, අපේ රටේ වාහන හිමියනුත් ඒ වෙනසට ලෑස්ති වෙන්න ඕනේ.

ඔබ දැන් කළ යුත්තේ කුමක්ද?

තමුන් ගාව තියෙන්නේ ඉතාමත් පැරණි වාහනයක් නම්, දැන් ඉඳලම ඒකේ තත්ත්වය ගැන පරීක්ෂා කරලා බලන්න. එන්ජිමේ කාර්යක්ෂමතාවය අඩු නම්, බොඩිය දිරලා නම්, ඒක නඩත්තු කරන්න යන වියදම තමුන්ගේ ආදායමට වඩා වැඩි නම්, හොඳම දේ තමයි මේ ප්‍රතිපත්තිය යටතේ ලැබෙන සහන අරගෙන වාහනය ඉවත් කරන එක. මොකද පරණ වාහනයක් පාරේ පදවනවා කියන්නේ තමුන්ගේ ජීවිතයත් අනතුරේ දාගෙන, පරිසරයටත් ලොකු හානියක් කරන එකයි. මේ නීතිය ආවේ අපේ රටේ අනාගතය වෙනුවෙන් සහ පාරවල්වල තදබදය අඩු කරලා විධිමත් ප්‍රවාහන පද්ධතියක් ඇති කරන්නයි.

අවසාන වශයෙන්

අවසාන වශයෙන් කියන්න තියෙන්නේ, මේ නීතියට බය වෙන්න එපා. මේකෙන් වෙන්නේ ක්‍රමයෙන් අපේ රටේ වාහන පද්ධතිය අලුත් වෙන එක. කාර්මික දැනුම තියෙන කෙනෙක්ගෙන් උපදෙස් අරගෙන තමුන්ගේ වාහනයේ වටිනාකම සහ තත්ත්වය තක්සේරු කරගන්න. 2026 දී ක්‍රියාත්මක වන මේ "පැරණි වාහන අයින් කිරීමේ ප්‍රතිපත්තිය" කියන්නේ දියුණු රටවල් දැනටමත් සාර්ථකව ක්‍රියාත්මක කරන දෙයක්. ඉතින් අපිත් ඒ ගමනට එකතු වෙමු. නිවැරදි නඩත්තුවක් තියෙන වාහනයක් පාවිච්චි කරන එක තමුන්ට වගේම රටටත් ලොකු සහනයක්. මේ කරුණු ටික හොඳින් ඔළුවට ගන්න, මොකද ඉදිරි කාලයේදී වාහනයක් මිලදී ගද්දී වගේම තියෙන වාහනය විකුණද්දීත් මේ නීති රීති තීරණාත්මක සාධකයක් වේවි.