CVT Gear box ගැන ඉගෙනගමු

අද කාලේ ජපානයෙන් එන ගොඩක් වාහනවල (Toyota Vitz, Axio, Honda Fit වගේ) දකින්න ලැබෙන CVT (Continuously Variable Transmission) ගියර් පද්ධතිය ගැන ලංකාවේ අය අතර විවිධ මත තියෙනවා. සමහරු කියනවා මේක පට්ට කියලා, තවත් සමහරු කියනවා මේක "ලෙඩ ගොඩක්" කියලා. අපි අද මේ ගැන සැබෑ තත්ත්වය සහ සරලව මේක ක්‍රියා කරන්නේ කොහොමද කියලා කතා කරමු.

මොකක්ද මේ CVT කියන්නේ?

සාමාන්‍ය ඔටෝ (Auto) වාහනයක ගියර් 1, 2, 3 විදියට මාරු වෙද්දී ඔබට පොඩි ගැස්සීමක් දැනෙනවා නේද? හැබැයි CVT එකක එහෙම ගියර් රෝද (Gears) නැහැ. ඒ වෙනුවට තියෙන්නේ ප්‍රමාණය වෙනස් කරන්න පුළුවන් පුලි (Pulleys) දෙකක් සහ ඒවා සම්බන්ධ කරන වානේ පටියක් (Steel Belt). වාහනයේ වේගය අනුව මේ පුලි වල ප්‍රමාණය නිරන්තරයෙන් වෙනස් වෙනවා. මේ නිසා CVT එකක ගියර් මාරු වෙනවා දැනෙන්නේ නැහැ. ඒක හරියට එක දිගට ඇදෙනවා වගේ අත්දැකීමක්.

CVT ගියර් පද්ධතියක ක්‍රියාකාරීත්වය ගැන කතා කරද්දී, ඒක සාමාන්‍ය ගියර් පද්ධතියකට වඩා හාත්පසින්ම වෙනස්. අපි ඉස්සෙල්ලාම කිව්වා වගේ මෙතැනදී ගියර් රෝද වෙනුවට තියෙන්නේ ප්‍රමාණය වෙනස් කළ හැකි පුලි (Pulleys) දෙකක් සහ ඒවා සම්බන්ධ කරන වානේ පටියක් (Steel Belt). මේකේ ඇතුළේ ඇත්තටම වෙන්නේ මොකක්ද කියලා අපි සරල උදාහරණයකින් තේරුම් ගනිමු.

Pulley System

CVT එකක ප්‍රධාන පුලි දෙකක් තියෙනවා:

• Drive Pulley: මෙය එන්ජිමට සම්බන්ධයි (එන්ජිමෙන් ජවය ලබාගන්නා පුලිය).
• Driven Pulley: මෙය රෝදවලට සම්බන්ධයි (රෝද කරකවන්න ජවය දෙන පුලිය).

මේ හැම පුලියක්ම හැදිලා තියෙන්නේ එකිනෙකට මුහුණලා තියෙන කෝණාකාර තැටි දෙකකිනුයි. මේ තැටි දෙක අතර පරතරය අඩු වැඩි කරන්න පුළුවන්. තැටි දෙක ළං වෙනකොට ඒ මැදින් යන බෙල්ට් එක පුලියේ පිටත දාරයට තල්ලු වෙනවා (ඒ කියන්නේ පුලියේ විෂ්කම්භය විශාල වෙනවා). තැටි දෙක ඈත් වෙනකොට බෙල්ට් එක පුලියේ ඇතුළට බහිනවා (ඒ කියන්නේ පුලියේ විෂ්කම්භය කුඩා වෙනවා).

වේගය පාලනය වෙන්නේ කොහොමද?

වාහනයක සාමාන්‍ය ගියර් 1 සිට 5 දක්වා මාරු වෙන දේ CVT එක කරන්නේ මේ පුලි දෙකේ විෂ්කම්භය (Diameter) එකිනෙකට ප්‍රතිවිරුද්ධව වෙනස් කිරීමෙනුයි.

• වාහනය පටන් ගන්නා විට (Low Gear): එන්ජිමට සම්බන්ධ පුලිය කුඩා වෙනවා, රෝදවලට සම්බන්ධ පුලිය විශාල වෙනවා. මෙතැනදී එන්ජිමට ලොකු ජවයක් (Torque) ලැබෙනවා වාහනය ඉස්සරහට ඇදගෙන යන්න.
• වාහනය වේගයෙන් යන විට (High Gear): එන්ජිමට සම්බන්ධ පුලිය විශාල වෙනවා, රෝදවලට සම්බන්ධ පුලිය කුඩා වෙනවා. මෙතැනදී එන්ජිම අඩු වට ප්‍රමාණයකින් කැරකෙද්දී රෝද වැඩි වට ප්‍රමාණයකින් කැරකෙනවා. මේ නිසා තෙල් පිරිමැස්ම වැඩි වෙනවා.

"නොපෙනෙන" ගියර් මාරුව (Infinite Gear Ratios)

සාමාන්‍ය ගියර් බොක්ස් එකක තියෙන්නේ ස්ථාවර ගියර් අනුපාත කිහිපයක් විතරයි (උදා: ගියර් 5ක්). හැබැයි CVT එකේ පුලි දෙකේ ප්‍රමාණයන් ඉතාම සියුම්ව වෙනස් කරන්න පුළුවන් නිසා, මෙයට අනන්ත (Infinite) ගියර් අනුපාත සංඛ්‍යාවක් තියෙනවා.

ඔබ වේගය වැඩි කරනකොට වාහනයට දැනෙනවා "දැන් මට තව ටිකක් ගියර් එක ලොකු කරන්න ඕනේ" කියලා. එතකොට පුලි දෙක හෙමින් හෙමින් ඒවායේ ප්‍රමාණයන් වෙනස් කරනවා. මේක ඉතාම සියුම්ව සිද්ධ වෙන නිසා තමයි අපිට ගියර් මාරු වෙනවා දැනෙන්නේ නැත්තේ.

වානේ පටිය (Steel Belt) සහ තෙල් පීඩනය

මේ පුලි දෙක තද කරලා අල්ලගන්න සහ බෙල්ට් එක ලිස්සන්නේ නැතුව තියාගන්න හයිඩ්‍රොලික් පීඩනය (Hydraulic Pressure) පාවිච්චි කරනවා. මේ පීඩනය පාලනය කරන්නේ වාහනයේ තියෙන පරිගණකය (ECU/TCU) මගිනුයි.

අන්න ඒ නිසයි මම කල