AI තාක්ෂනයෙන් බලගැන්වූ වාහන.

අද කාලේ වාහන කියන්නේ රෝද හතරක් සහ එන්ජිමක් විතරක් තියෙන යන්ත්‍ර නෙවෙයි, ඒක හරියට රෝද උඩ දුවන සුපිරි පරිගණකයක් වගේ. මේ වෙනස ඇති කරන්න ප්‍රධානම හේතුව තමයි AI (Artificial Intelligence) එහෙමත් නැත්නම් කෘතිම බුද්ධිය. අපි අද කතා කරමු කොහොමද මේ AI තාක්ෂණය අපේ වාහන ඇතුළට ඇවිත් අපේ ගමන් බිමන් වෙනස් කරලා තියෙන්නේ කියලා.

ස්වයංක්‍රීය ධාවනය (Self-Driving Technology)

AI තාක්ෂණයේ තියෙන දැවැන්තම ජයග්‍රහණය තමයි වාහනයක් තනිවම පදවාගෙන යාමේ හැකියාව. මෙතැනදී වාහනයට සවිකරලා තියෙන කැමරා, LiDAR සෙන්සර් සහ රේඩාර් මගින් අවට තියෙන පරිසරය ගැන තත්පරයකින් දහයෙන් පංගුවකදී දත්ත රැස් කරනවා. මේ දත්ත AI මගින් විශ්ලේෂණය කරලා, පාරේ ඉන්න මිනිස්සු, වෙනත් වාහන සහ මාර්ග සංඥා හඳුනාගෙන, තීරණ ගන්නවා. Tesla, Waymo සහ BYD වැනි සමාගම් මේ තාක්ෂණයෙන් ලෝකයම මවිත කරමින් ඉන්නවා.

ආරක්ෂාව සහ අනතුරු වැළැක්වීම (Advanced Safety Features)

අපි වාහනය පදවන වෙලාවට අපිට යම් දෙයක් මගඇරුණත්, වාහනයේ තියෙන AI එකට ඒක මගඇරෙන්නේ නැහැ. උදාහරණයක් විදියට, ඉදිරියෙන් එන වාහනයක් එකපාරටම නතර කළොත් AI පද්ධතිය අපිටත් කලින් ඒක හඳුනාගෙන ස්වයංක්‍රීයව බ්රේක් (Automatic Emergency Braking) කරනවා. ඒ වගේම රියදුරුට නින්ද යනවාද නැත්නම් අවධානය වෙනතකට යොමු වෙලාද කියලා රියදුරුගේ ඇස් සහ මුහුණේ ඉරියව් නිරීක්ෂණය කරලා අනතුරු ඇඟවීමේ හැකියාවත් දැන් අලුත් වාහනවල තියෙනවා.

රියදුරුට සහාය දීමේ හැකියාව (Smart Assistants)

අලුත් වාහනවල අපිට "Hey Mercedes" හෝ "Hello BYD" කියලා කතා කරලා වාහනයේ AC එක පාලනය කරන්න, මියුසික් දාන්න හෝ යන මාර්ගය අහගන්න පුළුවන්. මෙය සාමාන්‍ය වොයිස් කමාන්ඩ් එකකට වඩා එහා ගිය AI Assistant තාක්ෂණයක්. රියදුරුගේ පුරුදු (Habits) ඉගෙන ගන්නා AI එකට පුළුවන් ඔබ හැමදාම උදේට යන තැන හඳුනාගෙන රීෆ්‍රෙෂ්මන්ට් එකක් හෝ මාර්ගයේ තදබදය ගැන කලින්ම ඔබට මතක් කරලා දෙන්න.

නඩත්තුව සහ කාර්යක්ෂමතාවය (Predictive Maintenance)

වාහනයක දෝෂ ආවට පස්සේ ගැරාජ් එකට ගෙනියනවා වෙනුවට, වාහනය දෝෂ එන්න කලින් ඒ බව රියදුරුට දැනුම් දෙන්න AI එකට පුළුවන්. එන්ජිමේ හෝ බැටරියේ තියෙන සෙන්සර් දත්ත නිරීක්ෂණය කරලා, යම් කොටසක කාලය අවසන් වෙන්න ආසන්න බව AI පද්ධතිය කලින්ම හඳුනා ගන්නවා. ඒ වගේම EV වාහනවල බැටරි ආයු කාලය උපරිම කරගන්න විදිය සහ වැඩිම දුරක් (Range) යන්න පුළුවන් විදියට විදුලිය පාලනය කරන්නත් AI විශාල මෙහෙවරක් කරනවා.
කෙටියෙන් කිව්වොත්, AI නිසා අනාගතයේදී වාහනයක් පදවනවා කියන එක වෙහෙසකර රාජකාරියක් නොවී, ඉතාම ආරක්ෂිත සහ සැපපහසු අත්දැකීමක් බවට පත්වෙනවා.

AI තාක්ෂණය සහ ලංකාවේ අභියෝග

AI තාක්ෂණය කියන්නේ ලෝකයටම අලුත් දෙයක් වුණත්, ලංකාව වගේ රටක පාරවල් වලට මේක කොයිතරම් ගැළපෙනවද කියන එක ගැන ලොකු විවාදයක් තියෙනවා. අපේ රටේ මාර්ග පද්ධතිය සහ රියදුරු සංස්කෘතිය දිහා බැලුවම, AI තාක්ෂණයට මුහුණ දෙන්න සිද්ධ වෙන ප්‍රධාන අභියෝග කිහිපයක් තියෙනවා.

මාර්ග සලකුණු සහ යටිතල පහසුකම් වල දුර්වලතා

AI වාහනයක් (විශේෂයෙන්ම ස්වයංක්‍රීය ධාවනය සහිත වාහනයක්) පාර හඳුනාගන්නේ පාරේ ඇඳලා තියෙන සුදු ඉරි (Lane markings) සහ මාර්ග සංඥා පුවරු මගින්. හැබැයි ලංකාවේ ගොඩක් පාරවල් වල මේ ඉරි මැකී ගිහින් හෝ නිවැරදිව ඇඳලා නැහැ. ඒ වගේම එකපාරටම පාරවල් පටු වීම, අනපේක්ෂිත වළවල් තිබීම වගේ දේවල් නිසා AI පද්ධති ව්‍යාකූල වෙන්න පුළුවන්. දියුණු රටවල පාරවල් මෙන් නොව, අපේ රටේ පාරවල් AI වලට "කියවන්න" ටිකක් අමාරුයි.

රියදුරන්ගේ සහ පදිකයන්ගේ හැසිරීම

අපේ රටේ රියදුරු සංස්කෘතිය ඇතුළේ විනයගරුකව මංතීරු (Lanes) පවත්වාගෙන යාම ඉතාම අඩුයි. ත්‍රීවීල්, බස් රථ සහ යතුරුපැදි එකපාරටම මංතීරු මාරු කිරීම (Sudden lane cuts) AI පද්ධතියකට තත්පරයකින් ගණනය කරලා තීරණ ගන්න අපහසු වෙන්න පුළුවන්. ඒ වගේම පදිකයන් පාර මාරු වෙන්නේ නැති තැන්වලින් පාර පැනීම සහ පාරේ ඉන්න සතුන් (ගවයන්, බල්ලන්) නිසා AI වාහනයකට නිතරම "Emergency Braking" පාවිච්චි කරන්න සිද්ධ වෙයි. මෙය පිටුපසින් එන වාහන අනතුරකට ලක් වීමට පවා හේතු වෙන්න පුළුවන්.

ලංකාවට ගැළපෙන AI විසඳුම් (Smart Safety)

සම්පූර්ණයෙන්ම ස්වයංක්‍රීයව ධාවනය වන (Fully Autonomous) වාහන වලට වඩා ලංකාවට දැනට ගැළපෙන්නේ Driver Assistance කියන කොටසයි.
මෑතකදී රජය පවා බස් රථ 40කට පමණ හඳුන්වා දුන් AI තාක්ෂණය මෙයට හොඳ උදාහරණයක්. රියදුරුට නිදිමත නම් හෝ අවධානය වෙනතක ගොස් ඇත්නම් AI මගින් එය හඳුනාගෙන අනතුරු අඟවනවා. මෙය ලංකාවේ අනතුරු අවම කරන්න ලොකු උදව්වක්. ඒ වගේම දැන් ලංකාවේ විශ්වවිද්‍යාල මගින් පවා AI යොදාගෙන රථවාහන වැරදි (උදා: ඉරි කැපීම, වැරදි පැත්තෙන් ඉස්සර කිරීම) හඳුනාගන්නා පද්ධති පරීක්ෂණ මට්ටමින් පවත්වාගෙන යනවා.

තාක්ෂණික සහ නීතිමය ගැටලු

AI වාහනයක් පාරේදී අනතුරක් කළොත් එහි වගකීම ගන්නේ කවුද (රියදුරුද? නිෂ්පාදකයාද?) කියන එක ගැන ලංකාවේ තාමත් නිවැරදි නීති පද්ධතියක් නැහැ. ඒ වගේම 5G වැනි අධිවේගී අන්තර්ජාල පහසුකම් දිවයින පුරාම නොමැති වීම නිසා වාහන අතර තොරතුරු හුවමාරු කිරීම (V2X communication) තවමත් අපහසුයි.

සාරාංශයක් විදියට කියනවනම් ලංකාවේ පාරවල් වලට "Self-driving" තාක්ෂණය එන්න තව සෑහෙන කාලයක් යාවි. හැබැයි රියදුරු ආරක්ෂාව වැඩි කරන (Safety features) AI තාක්ෂණය ලංකාවට ඉතාම හදිසියෙන් අවශ්‍ය දෙයක්.