Cooperative Cruise Control කියන්නෙ මොකද්ද?

වාහන තාක්ෂණය ගැන උනන්දු වෙන ඔයාට අද Motor Guide අපි පැහැදිලි කරලා දෙන්න යන්නේ නිකම්ම "Cruise Control" ගැන නෙවෙයි, ඒකෙ ඊළඟ පියවර වෙන Cooperative Adaptive Cruise Control (CACC) ගැන. සරලව කිව්වොත් මේක "සමූහයක් විදිහට එකමුතුව ක්‍රියා කරන වේග පාලන පද්ධතියක්." අපි මේක ඔයාට ලේසියෙන් තේරුම් ගන්න පුළුවන් විදිහට පියවරෙන් පියවර විස්තර කරන්නම්.

මොකද්ද මේ Cooperative Cruise Control කියන්නේ?

අපි දන්නවා සාමාන්‍ය Adaptive Cruise Control (ACC) එකේදී වෙන්නේ තමන්ගේ වාහනේ තියෙන රේඩාර් (Radar) හෝ සෙන්සර් (Sensors) පාවිච්චි කරලා ඉස්සරහින් යන වාහනේ වේගයට අනුව තමන්ගේ වේගය හදාගන්න එක. හැබැයි මේ "Cooperative" කියන වචනය ආවම එතන ලොකු වෙනසක් තියෙනවා. මෙතනදී වාහන තනියම තීරණ ගන්නේ නැහැ. පාරේ යන වාහන එකිනෙක කතා කරනවා (Communication).

මේක හරියට නර්තන කණ්ඩායමක් වගේ. හැමෝම එකම රිද්මයකට වැඩ කරන්නේ එකිනෙකා අතර තියෙන සම්බන්ධතාවය නිසා. මෙතනදී වෙන්නේ V2V (Vehicle-to-Vehicle) තාක්ෂණය හරහා වාහන අතර තත්පරයෙන් පංගුවකදී දත්ත හුවමාරු කරගන්න එක. ඉස්සරහ වාහනය බ්‍රේක් කරනවා නම්, ඒ පණිවිඩය පිටිපස්සේ තියෙන වාහන වලට රේඩාර් එකෙන් දකින්නත් කලින් වයිෆයි හෝ රේඩියෝ තරංග හරහා ලැබෙනවා.

මේක වැඩ කරන්නේ කොහොමද?

මේකේ ප්‍රධානම අංගය තමයි දත්ත හුවමාරුව. අපි මේකට කියනවා Shared Awareness කියලා.

• සන්නිවේදනය (Communication): පාරේ යන වාහන පෙළක් ගත්තොත්, පළවෙනි වාහනය තමන්ගේ වේගය, ඇක්සලරේටර් එක පාගලා තියෙන ප්‍රමාණය සහ බ්‍රේක් කරන වේලාව වගේ තොරතුරු ක්ෂණිකව පිටිපස්සේ වාහනවලට යවනවා.
• ක්ෂණික ප්‍රතිචාරය (Instant Reaction): සාමාන්‍ය ACC එකකදී ඉස්සරහ වාහනය බ්‍රේක් කරලා ඒක අපේ වාහනේ රේඩාර් එකට අහුවෙලා බ්‍රේක් වෙන්න පොඩි වෙලාවක් (Reaction time) යනවා. හැබැයි CACC එකේදී ඉස්සරහ වාහනය බ්‍රේක් එක පාගනවාත් එක්කම පිටිපස්සේ වාහනත් ඒ වේගයටම අඩු වෙනවා. මොකද පණිවිඩය ලැබෙන්නේ ආලෝකයේ වේගයෙන් වගේ.
• පරතරය පාලනය (Gap Control): මේ තාක්ෂණය නිසා වාහන දෙකක් අතර තියෙන පරතරය ඉතාම ආරක්ෂිතව සහ ඉතාම අඩුවෙන් තියාගන්න පුළුවන්. ඒකෙන් පාරේ තදබදය ගොඩක් අඩු වෙනවා.

ඇයි අපිට මේ තාක්ෂණය වැදගත් වෙන්නේ?

කාර්මික පැත්තෙන් බැලුවොත් මේකේ වාසි ගොඩක් තියෙනවා:

• ඉන්ධන පිරිමැසුම (Fuel Economy): වාහන එක පෙළට, එකම වේගයකින්, අඩු පරතරයකින් යනකොට හුළඟෙන් එන බාධාව (Air drag) ගොඩක් අඩු වෙනවා. විශේෂයෙන්ම ලොකු ට්‍රක් රථ වලට මේකෙන් විශාල ඉන්ධන ප්‍රමාණයක් ඉතිරි කරගන්න පුළුවන්.
• රිය අනතුරු අවම වීම: මිනිස්සු අතින් වෙන වැරදි ඒ කියන්නේ නියම වෙලාවට බ්‍රේක් නොකිරීම වගේ දේවල් මේ පද්ධතියෙන් නැති කරනවා. වාහන එකිනෙකා "දන්නවා" ඊළඟ තත්පරේදී මොකද වෙන්නේ කියලා.
• මාර්ග තදබදය අඩුවීම (Reducing Traffic Congestion): අපි දන්නවා පාරක එක වාහනයක් හදිසියේ බ්‍රේක් කරපු ගමන් පිටිපස්සේ වාහන පෝලිමට නතර වෙනවා (Shockwave effect). හැබැයි CACC පද්ධතියේදී හැම වාහනයක්ම සුමටව වේගය පාලනය කරන නිසා අර අනවශ්‍ය ට්‍රැෆික් එක හැදෙන්නේ නැහැ.

තාක්ෂණික අභියෝග සහ අනාගතය

මේක හරිම ලස්සනට ඇහුණට, මේක ක්‍රියාත්මක කරන්න නම් පාරේ යන හැම වාහනයකම වගේ මේ තාක්ෂණය තියෙන්න ඕනේ. ඒ වගේම තමයි මේ පද්ධති වලට එන දත්ත වල ආරක්ෂාව (Cybersecurity). කවුරුහරි දත්ත පද්ධතියට හැක් කරලා වැරදි පණිවිඩයක් දුන්නොත් ලොකු අනතුරක් වෙන්න පුළුවන්. ඒ නිසා ඉහළ මට්ටමේ ආරක්ෂිත මෘදුකාංග මෙතනදී අත්‍යවශ්‍යයි.

ඒ වගේම තමයි V2I (Vehicle-to-Infrastructure) කියන දේ. ඒ කියන්නේ පාරේ තියෙන ට්‍රැෆික් ලයිට්, සංඥා පුවරු පවා වාහනය එක්ක කතා කරන එක. එතකොට වාහනය දන්නවා ඉස්සරහ හන්දිය රතු වෙන්න තව තත්පර කීයක් තියෙනවද කියලා. එතකොට ඒ අනුව වේගය කලින්ම අඩු කරනවා.

අවසාන වශයෙන් Motor Guide අපේ උපදේශය

ඔයා අලුත් වාහනයක් ගන්නවා නම් හෝ මේ ක්ෂේත්‍රය ගැන ඉගෙන ගන්නවා නම් මතක තියාගන්න, අනාගතය තියෙන්නේ තනියම වැඩ කරන වාහන මත නෙවෙයි, එකිනෙකා සහයෝගයෙන් (Cooperation) වැඩ කරන වාහන මතයි. Cooperative Cruise Control කියන්නේ අන්න ඒ අනාගතයට යන පාරේ තියෙන ප්‍රධානම සන්ධිස්ථානයක්.

මේක නිකම්ම "සැපපහසුව" ගැන විතරක් නෙවෙයි, පාරේ ආරක්ෂාව සහ පරිසර දූෂණය අවම කිරීම ගැනත් ලොකු මෙහෙවරක් කරන තාක්ෂණයක්. වාහනයක් පදවනකොට අපි දකින සීමාවට වඩා එහා ගිය "ඩිජිටල් ඇසක්" මේ හරහා රියදුරාට ලැබෙනවා.