මොකද්ද මේ GDI?

ඔබ වාහන ගැන උනන්දු වෙන කෙනෙක් නම්, විශේෂයෙන්ම ජපන් වාහන ගැන හොයද්දී "GDI එන්ජිමක් තියෙන ඒවා ගන්න එපා" නැත්නම් "GDI කියන්නේ ලෙඩ ගොඩක්" වැනි කතා අහලා ඇති. හැබැයි ඇත්තටම මොකක්ද මේ GDI (Gasoline Direct Injection) කියන්නේ? අපි අද ඒ ගැන සරලව කතා කරමු.

මොකක්ද මේ GDI තාක්ෂණය?

සාමාන්‍ය පෙට්‍රල් එන්ජිමක (EFI එන්ජිමක) කරන්නේ පෙට්‍රල් සහ වාතය එන්ජිමෙන් පිටතදී මිශ්‍ර කරලා එන්ජිම ඇතුළට එවන එකයි. හැබැයි GDI තාක්ෂණයේදී කරන්නේ, ඩීසල් එන්ජිමක වගේම පෙට්‍රල් කෙලින්ම එන්ජිමේ දහන කුටීරය (Combustion Chamber) ඇතුළටම ඉතාම ඉහළ පීඩනයකින් විදින එකයි. මේ නිසා එන්ජිමේ ක්‍රියාකාරිත්වය සහ බලය සෑහෙන්න වැඩි වෙනවා.

GDI වල තියෙන වාසි

මෙම තාක්ෂණය ලෝකයට හඳුන්වා දුන්නේ වාහනයක කාර්යක්ෂමතාවය උපරිම කරන්නයි.

• ඉතාම නිවැරදිව පෙට්‍රල් විදින නිසා එන්ජිමෙන් ලැබෙන ජවය (Torque & Horsepower) සාමාන්‍ය එන්ජිමකට වඩා වැඩියි.
• ඒ වගේම පෙට්‍රල් නාස්ති වීම අවම නිසා ලීටරයකින් දුවන්න පුළුවන් කිලෝමීටර් ප්‍රමාණය වැඩි වෙනවා.
• පරිසරයට මුදාහරින අහිතකර වායු ප්‍රමාණය අඩු කරන්නත් GDI තාක්ෂණය උදව් වෙනවා.

ලංකාවේදී GDI "ලෙඩක්" වුණේ ඇයි?

ලංකාවේ GDI එන්ජිම කියන නම ඇහුණත් ගොඩක් අය බය වෙන්නේ හේතු කිහිපයක් නිසා. ඒ මොනවද කියල බලමු.

• ඉන්ධනවල පිරිසිදුකම: GDI එන්ජිමකට අවශ්‍ය වෙන්නේ ඉතාම පිරිසිදු පෙට්‍රල්. අපේ රටේ පෙට්‍රල් වල තියෙන අපද්‍රව්‍ය නිසා මෙහි තියෙන සංවේදී "High Pressure Fuel Pump" එක ඉක්මනින් ක්‍රියාකාරීත්වය අඩු වෙන්න හෝ ක්‍රියාවිරහිත වෙන්න පුළුවන්.
• Carbon Deposit (දැලි බැඳීම): GDI එන්ජිම්වල තියෙන ලොකුම ප්‍රශ්නය තමයි කාලයක් යද්දී වාතය ඇතුළු වෙන වැල්ව (Intake Valves) වල දැලි බැඳීම. EFI එන්ජිමක වගේ පෙට්‍රල් වලින් මේ වැල්ව පිරිසිදු වෙන්නේ නැති නිසා, ඒවායේ දැලි බැඳිලා එන්ජිමේ පිකප් එක අඩුවීම සහ මිස් කිරීම් (Misfiring) ඇති වෙනවා.
• නඩත්තු වියදම: GDI එන්ජිමක් හදන්න දන්නා පළපුරුදු කාර්මිකයන් ලංකාවේ අඩුයි. ඒ වගේම මෙහි අමතර කොටස් සාමාන්‍ය එන්ජිමකට වඩා මිලෙන් වැඩියි.

GDI වාහනයක් පාවිච්චි කරනවා නම් සැලකිලිමත් වෙන්න ඕනේ දේවල්

ඔබ සතුව Mitsubishi GDI (Pajero/Galant/IO), Toyota D4 හෝ Nissan Neo Di වැනි වාහනයක් තියෙනවා නම් මේ දේවල් අනිවාර්යයෙන් කරන්න (වාහන ගොඩක් අතරින් මේ උදාහරණ විදියට ගත්ත කිහිපයක් විතරයි.)

• හැමවිටම 95 Octane පෙට්‍රල් පාවිච්චි කරන්න උත්සාහ කරන්න.
• නියමිත කාලයට "Injector Clean" කිරීම සහ "Carbon Cleaning" (Walnut blasting වැනි ක්‍රම) සිදු කරන්න.
• උසස් තත්ත්වයේ එන්ජින් ඔයිල් පමණක් පාවිච්චි කරන්න.

අපි කලින් කතා කළ මූලික කරුණු වලට අමතරව, තාක්ෂණිකව සහ ප්‍රායෝගිකව ඔබ දැනගත යුතු තවත් ඉතාම වැදගත් කරුණු කිහිපයක් තියෙනවා. විශේෂයෙන්ම මේ එන්ජිමක් ඇතුළේ ඇත්තටම වෙන්නේ මොකක්ද සහ ලංකාවේදී මේවා නඩත්තු කිරීමේදී මගහැරෙන තැන් ගැන අපි තව ටිකක් ගැඹුරට කතා කරමු.

"Stratified Charge" කියන අපූරු ක්‍රමය

GDI එන්ජිමක තියෙන සුවිශේෂීම හැකියාව තමයි ඉන්ධන අඩුවෙන් දහනය කරලා වැඩි ජවයක් ලබා ගැනීම. මෙහිදී ඉතාම අඩු පෙට්‍රල් ප්‍රමාණයක් (Lean mixture) වාතය සමඟ මිශ්‍ර කරලා, හරියටම ස්පාර්ක් ප්ලග් (Spark Plug) එක ගාවට විතරක් ඒ පෙට්‍රල් මිශ්‍රණය යවන්න GDI පද්ධතියට පුළුවන්. මේ නිසා වාහනය Idle එකේ තියෙද්දී හෝ අඩු වේගයකින් යද්දී ඉතාම ඉහළ ඉන්ධන පිරිමැස්මක් ලැබෙනවා.

ඉන්ජෙක්ටර් පිහිටීම සහ පීඩනය (PSI 2000+)

සාමාන්‍ය EFI එන්ජිමක ඉන්ජෙක්ටර් එක තියෙන්නේ Intake Manifold එකේ. හැබැයි GDI වල ඉන්ජෙක්ටර් එක තියෙන්නේ කෙලින්ම පිස්ටන් එක උඩින්, සිලින්ඩරය ඇතුළේ. සාමාන්‍ය එන්ජිමක ඉන්ධන පීඩනය PSI 40-60 ක් වගේ වෙද්දී, GDI එන්ජිමක පීඩනය PSI 2000 ඉක්මවා යනවා. මේ අධික පීඩනය නිසා පෙට්‍රල් ඉතාම කුඩා අංශු (Mist) විදියට විසිරෙනවා. ලංකාවේ තියෙන බාල පෙට්‍රල් වල අඩංගු සල්ෆර් සහ අනෙකුත් අපද්‍රව්‍ය නිසා මේ සියුම් ඉන්ජෙක්ටර් මූණත (Nozzle) ඉක්මනින් හිර වෙන්න බලපාන ප්‍රධානම හේතුව මේකයි.

Intake Valve වල දැලි බැඳීම (The Carbon Build-up Issue)

අපි කලින් මේ ගැන පොඩ්ඩක් කතා කළාට, මේක ඇයි වෙන්නේ කියලා දැනගන්න එක වටිනවා. සාමාන්‍ය එන්ජිමක පෙට්‍රල් සහ වාතය මිශ්‍රණය Intake Valve එක උඩින් ගලාගෙන යනකොට, පෙට්‍රල් වල තියෙන පිරිසිදුකාරක ගුණය නිසා වැල්ව එක නිතරම "සේදීමකට" ලක් වෙනවා. හැබැයි GDI වල පෙට්‍රල් විදින්නේ වැල්ව එකට පස්සේ තියෙන සිලින්ඩරයට නිසා, වැල්ව එක පිරිසිදු වෙන්නේ නැහැ.

එන්ජිමේ ක්‍රෑන්ක්කේස් එකෙන් එන තෙල් වාෂ්ප (PCV system එක හරහා එන) වැල්ව එකේ ඇලවිලා රත් වෙලා "ගල්" වෙනවා. මෙය වැඩි වුණාම වාහනය Misfire කරනවා, පිකප් එක අඩුවෙනවා වගේම එන්ජින් චෙක් ලයිට් එකත් පත්තු වෙන්න පුළුවන්.

GDI වලට විශේෂ වූ ඔයිල් (LSPI ගැටලුව)

නවීන GDI සහ Turbo-GDI එන්ජිම් වලට LSPI (Low-Speed Pre-Ignition) කියන තත්ත්වය බලපාන්න පුළුවන්. ඒ කියන්නේ එන්ජිම අඩු වේගයකින් යද්දී පිස්ටන් එකට හානි වෙන්න පුළුවන් විදියට ඉන්ධන කලින් පත්තුවීම. මේක වළක්වන්න නම් ඔබ අනිවාර්යයෙන්ම API SN Plus හෝ API SP තත්ත්වයේ එන්ජින් ඔයිල්ම පාවිච්චි කරන්න ඕනේ. ලංකාවේ ගොඩක් අය සාමාන්‍ය ඔයිල් පාවිච්චි කිරීම නිසා GDI එන්ජිම් ඉක්මනින් හානි වෙනවා.

GDI පාවිච්චි කරන අයට විසඳුමක් (Catch Can)

GDI වාහන වල වැල්ව වල දැලි බැඳීම අඩු කරන්න ලෝකයේ ගොඩක් අය පාවිච්චි කරන උපක්‍රමයක් තමයි Oil Catch Can එකක් සවි කිරීම. මෙයින් කරන්නේ එන්ජිමෙන් එන තෙල් වාෂ්ප වැල්ව එකට යන්න කලින් පෙරලා ඉවත් කරන එකයි. ඔබ GDI වාහනයක් දීර්ඝ කාලයක් පාවිච්චි කරන්න හිතනවා නම් මේක හොඳ ආයෝජනයක්.

කෙටියෙන් කිව්වොත්, GDI කියන්නේ නරක තාක්ෂණයක් නෙවෙයි, ඉතාම දියුණු තාක්ෂණයක්. හැබැයි ඒකට ලැබිය යුතු නිසි නඩත්තුව සහ පිරිසිදු ඉන්ධන නොලැබුණොත් තමයි ඒක ලෙඩක් වෙන්නේ.