වාහනයක A/C පද්ධතියේ ඇති HVAC Unit එක යනු කුමක්ද?

Motor Guide අපි අද කතා කරන්නෙ වාහන තාක්ෂණයේ තියෙන, හැබැයි බොහෝ දෙනෙක් වටහාගෙන තියෙන්නේ ඉතාම සරල විදියට විතරක් වෙන සුවිශේෂී පද්ධතියක් ගැනයි. ඒ තමයි වාහනයක තියෙන HVAC unit එක කියන්නේ මොකක්ද සහ ඒකෙන් සිද්ධ වෙන්නේ මොකක්ද කියන කාරණාව. අපේ රටේ බහුතරයක් දෙනා වාහනයක තියෙන මේ පද්ධතිය හඳුන්වන්න සාමාන්‍යයෙන් පාවිච්චි කරන්නේ AC එක කියන වචනය විතරයි. නමුත් සැබෑ තාක්ෂණික ලෝකයේදී AC කියන්නේ මේ මුළු පද්ධතියේම තියෙන එක කොටසක් විතරයි. ඒ නිසා අද අපි මේ ගැන ඉතාම පැහැදිලිව, සරලව වගේම සවිස්තරාත්මකව කරුණු එකින් එක සාකච්ඡා කරමු.

වාහනයක් පාවිච්චි කරන හැමෝම මේ පද්ධතියේ ක්‍රියාකාරිත්වය ගැන නිවැරදිව දැනගෙන සිටීම අත්‍යවශ්‍ය කාරණයක් වෙනවා.

HVAC යන්නෙහි තේරුම කුමක්ද?

මුලින්ම බලමු HVAC කියන කෙටි වචනයෙන් සැබවින්ම අදහස් වෙන්නේ මොකක්ද කියලා. මෙතනදී H අකුරෙන් Heating, ඒ කියන්නේ රත් කිරීමත්, V අකුරෙන් Ventilation, ඒ කියන්නේ වාතාශ්‍රය පාලනය සහ පිරිසිදු කිරීමත්, AC අකුරු දෙකෙන් Air Conditioning, ඒ කියන්නේ වාතය සිසිල් කිරීම සහ වාතයේ තියෙන තෙතමනය ඉවත් කර වියළි කිරීමත් අදහස් වෙනවා. මේ ක්ෂේත්‍රයේ ඉන්න අය විදියට අපි නිතරම දකින දෙයක් තමයි ලංකාව වගේ නිවර්තන කලාපීය රටක ජීවත් වන අපිට නිතරම අවශ්‍ය වෙන්නේ සිසිලස විතරයි කියලා හිතන එක. නමුත් වාහනයක් නිෂ්පාදනය කරද්දී ලෝකයේ ඕනෑම දේශගුණයකට ඔරොත්තු දෙන විදියටයි මේ පද්ධතිය නිර්මාණය කරන්නේ. සීතල පළාතක ධාවනය කරද්දී වාහනය ඇතුළ උණුසුම් කරන්නත්, අධික වැසි සහිත වෙලාවකදී වීදුරු මීදුමෙන් වැසී යාම වැළැක්වීමටත් මේ මුළු පද්ධතියම එකට එකතු වෙලා වැඩ කරන්න ඕනේ.

ස්ථානය සහ ව්‍යුහය

දැන් අපි බලමු මේ HVAC unit එක කියන ප්‍රධාන කොටස වාහනයේ කොහේද පිහිටලා තියෙන්නේ කියලා. සාමාන්‍යයෙන් මේක පිහිටලා තියෙන්නේ වාහනයේ ඉදිරිපස ඩෑෂ්බෝඩ් එකට ඇතුළෙන්, මඟී අසුන සහ රියදුරු අසුන අතර මැදට වන්නටයි. මේක විශාල ප්ලාස්ටික් පෙට්ටියක් වැනි හැඩයකින් යුක්ත වෙනවා. මේ ප්ලාස්ටික් පෙට්ටිය ඇතුළත ඉතාම ක්‍රමවත් ලෙස සකස් කරන ලද කුටි කිහිපයක් අඩංගු වෙනවා. මේ පෙට්ටිය ඇතුළේ තමයි වාහනය ඇතුළත දේශගුණය පාලනය කරන ප්‍රධාන උපාංග සියල්ලම පාහේ අඩංගු වෙන්නේ. ඒ නිසා මේක වාහනයක දේශගුණ පාලන මධ්‍යස්ථානය කියලා හැඳින්වුවත් වරදක් නැහැ. මේ මුළු පද්ධතියම ක්‍රියාත්මක වෙන්නේ එන්ජිමෙන් ලැබෙන ශක්තිය සහ වාහනයේ විද්‍යුත් පද්ධතියේ ආධාරයෙන්.

බ්ලෝවර් මෝටරය (Blower Motor)

මේ HVAC unit එක ඇතුළේ තියෙන ප්‍රධානම කොටසක් තමයි බ්ලෝවර් මෝටරය කියලා කියන්නේ. මේ මෝටරය මඟින් තමයි වාහනය ඇතුළත තියෙන වාතය හෝ පිටතින් ගන්නා වාතය පද්ධතිය ඇතුළට බලහත්කාරයෙන් ඇදලා ගන්නේ. ඉන්පසුව ඒ වාතය අපිට අවශ්‍ය උෂ්ණත්වයට සකස් කරලා වාහනයේ වායු සිදුරු හරහා කැබින් එක ඇතුළට එවන්නේ මේ මෝටරයේ ආධාරයෙන්. මේ මෝටරයේ වේගය පාලනය කරන්න විශේෂ ප්‍රතිරෝධකයක් එහෙමත් නැත්නම් රෙසිස්ටර් එකක් පාවිච්චි කරනවා. ඒ වගේම මේ රෙසිස්ටර් එක සවුත්තු වුණාම බ්ලෝවර් එක වැඩ කරන්නේ උපරිම වේගයෙන් විතරයි. ඒ වගේ ගැටලු මේ පද්ධතියේ නිතරම දකින්න ලැබෙනවා.

ඉවැපරේටරය හෙවත් කූලින් කොයිල් එක (Evaporator)

ඊළඟ වැදගත් කොටස තමයි ඉවැපරේටරය එහෙමත් නැත්නම් අපේ අය සාමාන්‍යයෙන් කියන කූලින් කොයිල් එක. අපි වාහනයේ AC එක ඔන් කළාම කම්ප්‍රෙෂරය මඟින් එවන ශීතකාරක වායුව නිසා මේ කූලින් කොයිල් එක අධික ලෙස සීතල වෙනවා. බ්ලෝවර් මෝටරයෙන් එන හුලං මේ කූලින් කොයිල් එක හරහා ගමන් කරද්දී ඒ හුලං ධාරාව සීතල වෙනවා. ඒ වගේම වාතයේ තියෙන තෙතමනය මේ කොයිල් එකේ තැන්පත් වෙලා වාහනයෙන් පිටතට වතුර විදියට ගලාගෙන යනවා. වාහනයක් නවත්වලා තියෙද්දී යටින් වතුර වැටෙන්නේ අන්න ඒ නිසයි. වැස්ස වෙලාවට වාහනය ඇතුළත තෙතමනය නැති කරලා වීදුරු පැහැදිලිව තියාගන්න උදව් වෙන්නේ මේ ක්‍රියාවලියයි. මේ කූලින් කොයිල් එකට උඩින් තමයි එක්ස්පෑන්ෂන් වෑල් එක සවි කරලා තියෙන්නෙත්.

හීටර් කෝර් එක (Heater Core)

මීට අමතරව මේ යුනිට් එක ඇතුළේ හීටර් කෝර් එක කියලා තවත් පොඩි රේඩියේටර් එකක් වගේ කොටසක් තියෙනවා. මේ ක්ෂේත්‍රයේ ඉන්න අය විදියට අපි නිතරම දකින වැරැද්දක් තමයි ලංකාවේ සමහර අය මේ හීටර් කෝර් එකේ ලීක් එකක් ආවාම ඒකට යන වතුර බට කට් කරලා දාන එක. හැබැයි මේ හීටර් කෝර් එක ඇතුළෙන් යන්නේ එන්ජිම රත් වෙද්දී එන උණු වතුරයි. අපිට වාහනය ඇතුළ රත් කරගන්න ඕන වුණාම බ්ලෝවර් එකෙන් එන හුලං යවන්නේ මේ හීටර් කෝර් එක හරහායි. විශේෂයෙන්ම නුවරඑළිය වගේ සීතල පළාත්වලදී වගේම අධික වැසි වෙලාවට මීදුම අයින් කරන්න මේ උණුසුම් වාතය අත්‍යවශ්‍ය වෙනවා. ඒ නිසා හීටර් ලයින් එක කපා හැරීම කිසිසේත්ම අනුමත කරන්න බැහැ.

බ්ලෙන්ඩ් ඩෝස් සහ මෝඩ් ඩෝස් (Blend Doors & Mode Doors)

මේ හැම කොටසකටම අමතරව HVAC unit එක ඇතුළේ ක්‍රියාත්මක වන ඉතාම සංකීර්ණ දොරවල් පද්ධතියක් තියෙනවා. මේවාට අපි කියන්නේ බ්ලෙන්ඩ් ඩෝස් සහ මෝඩ් ඩෝස් කියලා. මේ දොරවල් පාලනය කරන්නේ කුඩා විදුලි මෝටර මඟින්. ඒවට ඇක්චුවේටර් (Actuators) කියලා කියනවා. ඔබ වාහනයේ උෂ්ණත්වය වෙනස් කරද්දී මේ බ්ලෙන්ඩ් ඩෝ එක මඟින් සීතල හුලං සහ රස්නේ හුලං නියමිත ප්‍රමාණයට මිශ්‍ර කරලා ඔබට අවශ්‍ය නියමිත උෂ්ණත්වය ලබා දෙනවා. ඒ වගේම හුලං එන්න ඕනේ මූණටද, කකුල් වලටද නැත්නම් වින්ඩ්ස්ක්‍රීන් එකටද කියන එක තීරණය කරන්නේ මෝඩ් ඩෝස් මඟින්. මේ ඇක්චුවේටර් වල තියෙන ප්ලාස්ටික් ගියර් දත් කැඩුණාම ඩෑෂ්බෝඩ් එක ඇතුළෙන් ටක් ටක් ගාලා සද්දයක් එන්න ගන්නවා.

රීසර්කියුලේෂන් දොර (Recirculation Door)

තවත් වැදගත් දොරක් තමයි රීසර්කියුලේෂන් ඩෝ එක කියලා කියන්නේ. මේකෙන් තමයි තීරණය කරන්නේ පිටතින් අලුත් හුලං වාහනය ඇතුළට ගන්නවාද නැත්නම් වාහනය ඇතුළේ තියෙන වාතයම නැවත නැවත කැරකෙන්න අරිනවාද කියලා. අපි දුහුවිලි අධික පාරක යද්දී මේක ඇතුළත වාතය විතරක් කැරකෙන විදියට හදාගන්න ඕනේ. නැත්නම් පිටත තියෙන අහිතකර වාතය සහ දුම වාහනය ඇතුළට ඇවිත් අපිට අපහසුතාවයක් ඇති කරනවා. නවීන වාහනවල මේ හැම දොරක්ම පාලනය වෙන්නේ පරිගණක ගත පද්ධතියක් මඟින්.

ඔටෝ ක්ලයිමේට් කන්ට්‍රෝල් (Auto Climate Control)

නූතන වාහනවල තියෙන ඔටෝ ක්ලයිමේට් කන්ට්‍රෝල් පද්ධතිවලදී මේ ක්‍රියාවලිය සිද්ධ වෙන්නේ ඉතාම බුද්ධිමත් විදියටයි. වාහනය ඇතුළේ සහ පිටත තියෙන උෂ්ණත්ව සංවේදක මඟින් පරිගණකයට දත්ත ලබා දෙනවා. ඊට පස්සේ පරිගණකය මඟින් අර මම කලින් කියපු ඇක්චුවේටර් ක්‍රියාත්මක කරලා දොරවල් ඇරීම සහ වැසීම ස්වයංක්‍රීයවම පාලනය කරනවා. සමහර වාහනවල ඩුවල් සෝන් (Dual Zone) පහසුකම තියෙනවා. ඒ කියන්නේ රියදුරාට එක උෂ්ණත්වයක් සහ එහා පැත්තේ ඉන්න මඟියාට තවත් උෂ්ණත්වයක් සකස් කරගන්න පුළුවන්. ඒක කරන්නේ මේ HVAC box එක ඇතුළේ තියෙන බ්ලෙන්ඩ් ඩෝස් වෙන වෙනම ක්‍රියාත්මක කරලයි.

කැබින් එයාර් ෆිල්ටර් එක (Cabin Air Filter)

තවත් අමතක කරන්නම බැරි කොටසක් තමයි කැබින් එයාර් ෆිල්ටර් එක කියලා කියන්නේ. පිටතින් එන දූවිලි, කොළ රොඩු සහ අපිරිසිදු ද්‍රව්‍ය HVAC unit එක ඇතුළට යාම වළක්වන්නේ මේ ෆිල්ටර් එකෙන්. මේ ෆිල්ටර් එක අපිරිසිදු වුණාම වාහනය ඇතුළට එන හුලං ප්‍රමාණය අඩු වෙනවා වගේම වාහනය ඇතුළෙන් අමිහිරි ගඳක් එන්නත් පුළුවන්. ඒ වගේම කූලින් කොයිල් එක මතුපිට දූවිලි බැඳිලා ඒක දිරාපත් වෙන්නත්, බැක්ටීරියා වර්ධනය වෙන්නත් මේක බලපානවා. ඒ නිසා මේ ෆිල්ටර් එක නිසි කලට මාරු කිරීම ඉතාම වැදගත්.

ජල පිටාර බටය සහ කවුල් පැනල් එක (AC Drain Tube & Cowl Panel)

මීට අමතරව මේ HVAC unit එකේ යටින් තියෙනවා වතුර පිටවන බටයක්. කූලින් කොයිල් එකෙන් හැදෙන වතුර පිටවෙන්නේ මේ බටයෙන්. තවත් දෙයක් තමයි මේ වතුර බටේ හිරවීම. එහෙම වුණාම ඒ වතුර පිටතට යන්නේ නැතුව වාහනයේ කාපට් එක උඩට ගලාගෙන එනවා. කාපට් එක යටින් තෙත් වෙලා තියෙනවා නම් ඒකෙන් කියවෙන්නේ මේ වතුර බටේ හිරවෙලා කියන එකයි. ඒ නිසා මේ හැම කොටසක් ගැනම මනා අවබෝධයක් තිබීම වාහනයක් නඩත්තු කිරීමේදී ඔබට ලොකු උදව්වක් වෙනවා නිසැකයි.

තවත් දෙයක් තමයි මේ HVAC unit එකට හුලං ඇදලා ගන්නා ස්ථානය පිහිටලා තියෙන්නේ වාහනයේ වින්ඩ්ස්ක්‍රීන් එකට පහළින්, වයිපර්ස් සවි කරලා තියෙන කවුල් පැනල් එක කිට්ටුවයි. බොහෝ වෙලාවට ගස් යට වාහන නවත්වලා තියෙද්දී ඒ සිදුරු ඇතුළට කොළ රොඩු වැටෙන්න පුළුවන්. ඒවා කෙළින්ම ඇවිත් නවතින්නේ කැබින් ෆිල්ටර් එක උඩ හෝ HVAC box එක ඇතුළෙයි. ඒ නිසා වාහනයේ පිටත කවුල් පැනල් එක නිතරම පිරිසිදුව තබා ගැනීම වැදගත්. එසේ නොමැති වුවහොත් පද්ධතිය ඇතුළේ කොළ රොඩු කුණු වී නරක් වීමෙන් අධික දුර්ගන්ධයක් හටගන්න පුළුවන් වගේම බ්ලෝවර් මෝටරයටද හානි සිදුවිය හැකියි.

Motor Guide අපේ උපදෙස

Motor Guide අපේ උපදෙස තමයි, මේ HVAC unit එක කියන්නේ වාහනයක සුවපහසුවට වගේම ධාවනය කරන අයගේ සෞඛ්‍යයටත් සෘජුවම බලපාන පද්ධතියක්. ඒ නිසා අවුරුද්දකට සැරයක්වත් කැබින් ෆිල්ටර් එක මාරු කරන්න අමතක කරන්න එපා. ඒ වගේම වාහනය ඇතුළෙන් අමුතු ශබ්දයක් හෝ අමිහිරි ගඳක් එනවා නම්, නැත්නම් හුලං එන ප්‍රමාණය අඩුයි වගේ දැනෙනවා නම් වහාම සුදුසුකම් ලත් කාර්මික ශිල්පියෙක් ලවා HVAC unit එක සහ එහි ඇක්චුවේටර් පරීක්ෂා කරවා ගන්න. හීටර් ලයින් කපලා අයින් කරන්නේ නැතුව පද්ධතිය නිසි පරිදි නඩත්තු කිරීමෙන් ඔබේ වාහනයේ වටිනාකම වගේම ආරක්ෂාවත් රැකගන්න පුළුවන්. තාවකාලික විසඳුම් වලට නොගොස් ප්‍රමිතියෙන් යුත් අමතර කොටස් පමණක් මේ සඳහා භාවිත කිරීමට වගබලා ගන්න.

ඒ වගේම මේ වගේ නවීන වාහන සහ තාක්ෂණය ගැන මෙවැනිම වටිනා තොරතුරු දැනගන්න හැමදාමත් අපේ Motor Guide එක්ක එකතු වෙලා ඉන්න කියලත් මතක් කරනව.