අලුතින් එන ස්මාර්ට් අංක තහඩු
ලංකාවේ වාහන ලියාපදිංචි කිරීමේ ක්රමවේදය ඉදිරියේදී ගොඩක් නවීකරණය වෙන්න නියමිතයි. රජය විසින් හඳුන්වා දෙන “ස්මාර්ට්” අංක තහඩුව සාමාන්ය යකඩ තහඩුවකට වඩා බොහෝ ඉදිරියෙන් තියෙන ඉහළ තාක්ෂණික නිපැයුමක්. මේක ආරක්ෂිත ලක්ෂණ 7කින් සමන්විතයි, සහ මොරටුව විශ්වවිද්යාලය මඟින් මේ ලක්ෂණ 6ක් දැනටමත් පරීක්ෂා කර අනුමැතිය ලබා දීලා තියෙනවා. මේ අලුත් ක්රමය 2025 නොවැම්බර් 15 වෙනකොටම බොහෝමයක් වාහන සඳහා නිකුත් කිරීමට සැලසුම් කරලා තියෙනවා. මේකෙන් වාහන සොරකම්, ව්යාජ තහඩු භාවිතය සහ වංචාකාරී ක්රියාකාරකම් ලොකු මට්ටමකින් අඩු වෙයි කියලා බලාපොරොත්තු වෙනවා.
මේ අලුත් අංක තහඩුවල තියෙන විශේෂතා කිහිපයක් පහතින් බලමු:
තාක්ෂණික ආරක්ෂාව
QR කේතය (QR Code)
සෑම අංක තහඩුවකම QR කේතයක් තියෙනවා. මේක ස්කෑන් කරපු ගමන් වාහනයේ වර්ගය, අයිතිකරු, ලියාපදිංචි දිනය වගේම වාහනයේ වත්මන් තත්ත්වය ගැන විස්තරත් බලාගන්න පුළුවන්. විශේෂ ඇප් එකක් හරහා මේ විස්තර තහවුරු කරගන්නත් පුළුවන්. මීට අමතරව, මේ QR කේතය Near-Field Communication (NFC) තාක්ෂණය සමඟ සම්බන්ධ වෙලා තියෙනවා, ඒ නිසා ස්මාර්ට්ෆෝන් එකකින් ලේසියෙන්ම තොරතුරු ලබාගන්න පුළුවන්.
ස්මාර්ට් චිප් (Smart Chip)
අංක තහඩුවට ඇතුළත් කරලා තියෙන මයික්රෝචිප් එක හරහා රජයට හෝ ආරක්ෂක අංශවලට වාහනය හඳුනාගැනීමට අවශ්ය සංඥා ලබාගන්න පුළුවන්. මේ චිප් එකෙන් වාහනයේ තත්ත්වය රිමෝට්ලි බලන්නත්, ජීපීඑස් සමඟ සම්බන්ධ කරලා ලොකේෂන් ට්රැකිං කරන්නත් අනාගතයේදී සැලසුම් කරලා තියෙනවා.
ලේසර් මුද්රණය
අංක තහඩුවේ අංක සහ සලකුණු මුද්රණය තියෙන්නේ ලේසර් තාක්ෂණයෙන්. ඒ නිසා මේවා මකන්න හෝ අලුතින් අංක එකතු කරන්න අමාරුයි. මේකට අමතරව, තහඩුවේ මතුපිට ලේසර් එචිං තාක්ෂණයෙන් ආරක්ෂිත පැටර්න් එකතු කරලා තියෙනවා, ඒක ව්යාජ තහඩුවලට පිටපත් කිරීම දුෂ්කර කරනවා.
ව්යාජ තහඩු හඳුනාගැනීම
හොලෝග්රෑම් ලේබලය
සැබෑ අංක තහඩුව සහ ව්යාජ එක වෙන් කරලා අඳුරගන්න විශේෂ හොලෝග්රෑම් එකක් තියෙනවා. මේක විශේෂ ආලෝකයකදී දිලිසෙන විදිහටයි හදලා තියෙන්නේ. මේ හොලෝග්රෑම් එක මොරටුව විශ්වවිද්යාලයේ පරීක්ෂණවලින් අනුමත වෙලා තියෙනවා.
UV ආරක්ෂාව
UV ආලෝකය යටතේ බලනකොට වර්ණය වෙනස් වෙන විදිහට මේ තහඩු නිර්මාණය කරලා තියෙන නිසා ව්යාජ ඒවා රේගුවට සහ පොලිසියට ලේසියෙන්ම අල්ලගන්න පුළුවන්. මේකට අමතරව, තහඩුවේ තියෙන invisible ink patterns UV ලයිට් එකකදී පෙනෙනවා.
දත්ත පද්ධතියට සම්බන්ධ වීම
අංක තහඩුවේ තියෙන විශේෂ අංක පද්ධතිය කෙලින්ම මධ්යම දත්ත ගබඩාවට සම්බන්ධයි. දත්ත නොගැලපේ නම් අංක තහඩුව ඉබේම අවලංගු වෙනවා. මේක රජයේ ඩිජිටල් සිස්ටම් එක සමඟ ඉන්ටග්රේට් වෙලා තියෙනවා, ඒ නිසා රියල්-ටයිම් වෙරිෆිකේෂන් කරන්න පුළුවන්.
සවි කිරීම සහ පාවිච්චිය
නැවත ඉවත් කළ නොහැකි ඇමිණීම
වාහනයට අංක තහඩුව හයි කරන්නේ විශේෂ බෝල්ට් හෝ සීල් පද්ධතියකින්. ඒ නිසා හොරෙන් අංක තහඩු මාරු කරන්න බැහැ. මේකට අමතරව, tamper-evident seals භාවිතා කරලා තියෙනවා, ඒක ඉවත් කළොත් තහඩුවේ ආරක්ෂිත ලක්ෂණ ක්රියා විරහිත වෙනවා.
පළාත් අකුරු ඉවත් කිරීම
මීට අමතරව, දැනට තිබෙන තොරතුරුවලට අනුව ඉදිරියේදී පළාත් හඳුනාගැනීමේ අකුරු (WP, CP වගේ) ඉවත් කිරීමට නියමිතයි. එවිට වාහනයක් වෙනත් පළාතකට විකුණද්දී අංක තහඩු මාරු කරන්න අවශ්ය වෙන්නේ නැහැ. මේකෙන් ලියාපදිංචි ක්රියාවලිය සරල වෙනවා සහ පරිපාලන බර අඩු වෙනවා.
වත්මන් ගැටළු සහ නීතිමය තත්ත්වය
වර්තමානයේ ලංකාවේ වාහන හිමියන් මුහුණ දෙන ප්රධාන ගැටලුවක් තමයි රජයෙන් නිල අංක තහඩු නිකුත් කිරීමට සිදුවන ප්රමාදය. මේ ගැන තොරතුරු සහ නීතිමය තත්ත්වය පැහැදිලි කරගමු.
Customized අංක තහඩු භාවිතය නීතිවිරෝධීද?
ඔව්. මෝටර් රථ ප්රවාහන දෙපාර්තමේන්තුව (DMT) මඟින් අනුමත කර නිකුත් කරන ලද නිල අංක තහඩුව හැර වෙනත් ඕනෑම ආකාරයකට සකස් කළ අංක තහඩු භාවිතය නීතිවිරෝධී වෙනවා. අංක තහඩුවේ අකුරු සහ ඉලක්කම්වල ප්රමාණය, පරතරය සහ හැඩය (Font) රජයේ නීති රීතිවලට අනුකූල විය යුතුය. වෙනස් කිරීම් වලදී නිල අංක තහඩුව මත ස්ටිකර් ඇලවීම, වර්ණ වෙනස් කිරීම හෝ එහි හැඩය වෙනස් කිරීම දඩුවම් ලැබිය හැකි වරදක් වෙනවා. මේකට අමතරව, LED ලයිට් හෝ ඩිජිටල් ඩිස්ප්ලේ සහිත කස්ටම් තහඩු භාවිතයත් තහනම්.
ඔබ පාවිච්චි කරන්නේ රජයෙන් දුන් අංක තහඩුව නොවේ නම්, මාර්ගයේදී පොලිස් පරීක්ෂාවකට ලක් වුවහොත් වාහනය අත්අඩංගුවට ගැනීමට හෝ දඩ මුදලක් නියම කිරීමට ඉඩ ඇත. එසේම, රක්ෂණය සහ ලියාපදිංචිය අවලංගු වීමේ අවදානමත් තියෙනවා.
අංක තහඩු ප්රමාදය සහ තාවකාලික පියවර
මේ වනවිට රජයෙන් අංක තහඩු මුද්රණය කර ලබාදීමට මාස කිහිපයක ප්රමාදයක් පවතිනවා. මේ නිසා බොහෝ දෙනා තාවකාලිකව ප්ලාස්ටික් හෝ ස්ටිකර් අංක තහඩු භාවිතා කරනවා.
මෙවැනි ප්රමාදයක් පවතින අවස්ථාවක, මෝටර් රථ ප්රවාහන දෙපාර්තමේන්තුවෙන් ලබාදෙන ලියාපදිංචි සහතිකය හෝ අංක තහඩු සඳහා ගෙවූ රිසිට් පත ළඟ තබා ගැනීම අනිවාර්ය වෙනවා. 2025 සැප්තැම්බර් වලදී රජය විසින් තාවකාලික විසඳුමක් ලෙස සතියක් ඇතුළත නව තහඩු නිකුත් කිරීමේ සැලැස්මක් හඳුන්වා දීලා තියෙනවා.
රජයෙන් නිල තහඩුව ලැබෙන තෙක් තාවකාලිකව තහඩුවක් සකස් කරන්නේ නම්, එය රජයේ ප්රමිතියට (අකුරු සහ පසුබිම් වර්ණ) සමානව සකස් කිරීමෙන් ගැටලු අවම කරගත හැකිය. නමුත් මේක තාවකාලිකයි, සහ පොලිසියට රිසිට් පෙන්වීමෙන් බේරෙන්න පුළුවන්.
ස්මාර්ට් අංක තහඩු මඟින් මේ ගැටලුව විසඳෙන හැටි
අලුතින් එන ස්මාර්ට් අංක තහඩු ක්රමය හරහා මේ ප්රමාදය සහ වංචා අවම කිරීමට බලාපොරොත්තු වෙනවා. එහි ඇති ආරක්ෂිත ලක්ෂණ නිසා කෙනෙකුට තනිවම අංක තහඩුවක් නිර්මාණය කිරීම කිසිසේත්ම කළ නොහැකි වෙනවා.
- ව්යාජ තහඩු වැළැක්වීම: අතින් සකස් කිරීම හෝ පිටපත් කිරීම වැළැක්වීම සඳහා හොලෝග්රෑම් සහ ලේසර් තාක්ෂණය භාවිතා කරනවා.
- සොරකම් වැළැක්වීම: වාහනයට අංක තහඩුව සවි කරන්නේ නැවත ඉවත් කිරීමට නොහැකි වන ලෙස විශේෂ බෝල්ට් හෝ සීල් (Seal) පද්ධතියකින් ඒ නිසා මේක වාහනයෙන් ගලවා ඉවත් කරන්න බැහැ.
- හඳුනාගැනීම: අංක තහඩුවේ තොරතුරු දත්ත ගබඩාව සමඟ නොගැලපේ නම් එය ඉබේම අවලංගු වෙනවා. මීට අමතරව, මේක ඩ්රයිවිං ලයිසන් සමඟත් ඉන්ටග්රේට් වෙලා තියෙනවා, ඒකෙන් සමස්ත රථවාහන කළමනාකරණය වැඩිදියුණු වෙනවා.
අනාගත සැලසුම්
මේ ස්මාර්ට් තහඩුවලින් වාහනයේ ඉන්ධන පිරවුම්, ගෙවීම් සහ රථවාහන නීති උල්ලංඝනය හඳුනාගැනීමත් ඉදිරියේදී සම්බන්ධ කිරීමට සැලසුම් කරලා තියෙනවා.
සටහන: රජයේ ප්රමාදය නිසා ඔබ තාවකාලික තහඩුවක් භාවිතා කරන්නේ නම්, නීතියෙන් බේරීමට සැමවිටම අදාළ ගෙවීම් රිසිට් පත ළඟ තබා ගන්න. නමුත් විවිධ මෝස්තර සහිත අංක තහඩු ගැසීම නීති විරෝධී බව මතක තබා ගන්න. මේ අලුත් ස්මාර්ට් ක්රමයෙන් රථවාහන ක්ෂේත්රයේ ආරක්ෂාව සහ කාර්යක්ෂමතාව ඉහළ යනවා නිසැකයි.
