⁠CCTV දත්ත මගින් ස්වයංක්‍රීයව දඩ පත්‍රිකා නිකුත් කිරීමේ නීතිමය පටිපාටිය

CCTV කැමරා පද්ධති හරහා ස්වයංක්‍රීයව දඩ පත්‍රිකා නිකුත් කිරීම කියන්නේ අද වෙනකොට තාක්ෂණයත් එක්ක ලෝකයම යන පැත්තක්. ලංකාවෙත් දැන් මේක ක්‍රියාත්මක වෙන්න පටන් අරන් තියෙන හින්දා, මේ ගැන තාක්ෂණිකව වගේම නීතිමය වශයෙන් මොකක්ද වෙන්නේ කියලා හරියටම දැනගෙන ඉන්න එක ඔයාට වටිනවා. මේක නිකන්ම පාරේ තියෙන කැමරාවකින් ෆොටෝ එකක් ගහලා ගෙදරට දඩයක් එවනවා වගේ සරල දෙයක් නෙවෙයි. ඒ පිටුපස ලොකු පද්ධතියක් සහ නීතිමය රාමුවක් තියෙනවා.

මුලින්ම බලමු මේ වැඩේ තාක්ෂණිකව වෙන්නේ කොහොමද කියලා. පාරවල් වල හයි කරලා තියෙන මේ කැමරා සාමාන්‍ය කැමරා නෙවෙයි. මේවා ANPR (Automatic Number Plate Recognition) තාක්ෂණයෙන් යුක්තයි. වාහනයක් වේග සීමාව ඉක්මවලා ගියොත් හරි, රතු එළිය නොතකා ධාවනය කළොත් හරි, මේ කැමරාව ඒ වෙලාවේම අදාළ වාහනයේ අංක තහඩුව ඉතාම පැහැදිලිව ඡායාරූපගත කරනවා. ඒ විතරක් නෙවෙයි, වීඩියෝ සාක්ෂිත් එක්කම මේ දත්ත කෙලින්ම යන්නේ පොලිස් මූලස්ථානයේ තියෙන ප්‍රධාන පාලන මධ්‍යස්ථානයට. එතනදී තමයි රථවාහන දත්ත පද්ධතිය (Motor Traffic Department Database) එක්ක මේ වාහන අංකය සැසඳීමක් කරන්නේ.

දැන් අපි නීතිමය පැත්තට හැරෙමු. ලංකාවේ මෝටර් රථ ප්‍රවාහන පනතට අනුව, රථවාහන වැරදි සම්බන්ධයෙන් දඩ ගැසීමේ බලය තියෙන්නේ පොලිස් නිලධාරීන්ට. හැබැයි මේ අලුත් ක්‍රමය යටතේ, කැමරා දත්ත කියන්නේ "නිශ්චල සාක්ෂියක්" විදිහට නීතිය ඉදිරියේ පිළිගන්නවා. යම් වාහනයක් වැරැද්දක් කරලා කැමරාවේ සටහන් වුණාම, ඒ වාහනය ලියාපදිංචි කරලා තියෙන අයිතිකරු තමයි නීතිය ඉදිරියේ වගකීම ගන්න ඕනේ. මොකද පද්ධතියට පේන්නේ වාහනය මිසක් ඒ වෙලාවේ ඒක පදවපු පුද්ගලයා කවුද කියන එක නෙවෙයි. ඒ නිසා දඩ පත්‍රිකාව නිකුත් වෙන්නේ වාහනයේ අයිතිකරුගේ නමට.

දඩ පත්‍රිකාවක් නිකුත් කිරීමේ පියවර

පද්ධතිය වැරැද්දක් හඳුනාගත්තට පස්සේ, ඒක කෙලින්ම දඩයක් විදිහට ප්‍රින්ට් වෙන්නේ නැහැ. මුලින්ම පුහුණු පොලිස් නිලධාරීන් කණ්ඩායමක් මේ දර්ශන පරීක්ෂා කරනවා. ඔවුන් තහවුරු කරගන්නවා ඇත්තටම එතන වැරැද්දක් වෙලා තියෙනවද, කැමරාවට අංක තහඩුව නිවැරදිව අහු වෙලා තියෙනවද කියලා. මේක "මානව මැදිහත් වීමකින්" තහවුරු වුණාට පස්සේ තමයි, අදාළ දඩ පත්‍රිකාව සකස් කරන්නේ. මේ පත්‍රිකාවේ ඔයා කරපු වැරැද්ද මොකක්ද, ඒක සිද්ධ වුණු වෙලාව, ස්ථානය සහ වාහනයේ පැහැදිලි ඡායාරූපයක් සාක්ෂි විදිහට ඇතුළත් කරලා තියෙනවා.

ඊළඟ වැදගත්ම දේ තමයි මේක එවන්නේ කොහොමද කියන එක. ගොඩක් වෙලාවට ලියාපදිංචි තැපෑලෙන් අයිතිකරුගේ ලිපිනයට මේක ලැබෙනවා. එහෙමත් නැත්නම් දැන් තියෙන තාක්ෂණයත් එක්ක අයිතිකරුගේ ජංගම දුරකථනයට කෙටි පණිවිඩයක් (SMS) මගින් දැනුම් දීමක් කරන්නත් පුළුවන්. දඩය ලැබුණාම ඒක ගෙවන්න නිශ්චිත කාලසීමාවක් ලබා දෙනවා. සාමාන්‍යයෙන් දවස් 14ක් ඇතුළත දඩය ගෙවන්න ඕනේ. එහෙම නොවුණොත්, දඩ මුදල වැඩි වෙන්න වගේම නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග වලට යන්නත් ඉඩ තියෙනවා.

නීතියෙන් බේරෙන්න බැරි ඇයි?

මම කලින් කිව්වා වගේ, මේ දත්ත පද්ධති සියල්ලම එකිනෙකට සම්බන්ධයි. ඔයා දඩය නොගෙවා හිටියොත්, වාහනයේ ආදායම් බලපත්‍රය අලුත් කරන වෙලාවට පද්ධතිය ඒක පෙන්නනවා. එතකොට දඩය ගෙවනකම් ලයිසන් එක ගන්න බැරි වෙනවා. ඒ විතරක් නෙවෙයි, මේ කැමරා දර්ශන අධිකරණයකදී වුණත් අභියෝගයට ලක් කරන්න අමාරු තරමට තාක්ෂණිකව දියුණුයි. මීටර් ගණනක දුර ඉඳන් වුණත් ඉතාම පැහැදිලිව දත්ත ලබාගන්න පුළුවන් 4K හෝ ඊට වැඩි විභේදනයක් සහිත කැමරා තමයි මේකට පාවිච්චි කරන්නේ.

තවත් දෙයක් තමයි, සමහරු හිතනවා රෑට කැමරාවට පේන්නේ නැහැ කියලා. ඒක වැරදි මතයක්. මේවායේ Infrared (IR) තාක්ෂණය තියෙන නිසා රෑ කළුවරේ වුණත් දත්ත ඉතාම පැහැදිලිව සටහන් වෙනවා. ඒ නිසා නීතිය ක්‍රියාත්මක වෙන්නේ දවල් ද රෑ ද කියලා බලලා නෙවෙයි. මේ පද්ධතියේ තියෙන ප්‍රධානම වාසිය තමයි කිසිම පක්ෂපාතීත්වයක් නැති එක. පොලිස් නිලධාරියෙක් නම් සමහර වෙලාවට අවවාද කරලා අතහරින්න පුළුවන්, හැබැයි මැෂින් එකකට එහෙම හැඟීම් නැහැ. වැරැද්ද වැරැද්දම තමයි.

අභියාචනා ඉදිරිපත් කිරීම

හැබැයි මම මේකත් කියන්න ඕනේ. තාක්ෂණය වුණත් වැරදෙන්න පුළුවන් අවස්ථා තියෙනවා. උදාහරණයක් විදිහට වෙනත් වාහනයක අංක තහඩුවක් හොරට ගහගෙන යන වාහනයක් නිසා ඔයාගේ අංකයට දඩයක් ආවොත්, ඒකට අභියාචනයක් ඉදිරිපත් කිරීමේ අයිතිය නීතියෙන් තියෙනවා. ඒ වගේ වෙලාවකදී අදාළ පොලිස් මධ්‍යස්ථානයට ගිහින් නිවැරදි සාක්ෂි ඉදිරිපත් කරලා දඩය ඉවත් කරගන්න පුළුවන්.

මේ මුළු ක්‍රියාවලියම සිද්ධ වෙන්නේ පාරේ විනයක් ඇති කරන්නයි. මේ වගේ ස්වයංක්‍රීය ක්‍රමයක් තියෙන කොට රියදුරන් වඩාත් කල්පනාකාරී වෙනවා. නීතිය අකුරටම ඉටු වෙද්දී අනතුරු ප්‍රමාණයත් අඩු වෙනවා. ඒ නිසා මේ නීතිමය පටිපාටිය ගැන දැනුවත් වෙලා නීතියට ගරු කරලා වාහනය පදවන එක හැමෝටම ආරක්ෂිතයි.