මොකද්ද මේ Understeer සහ Oversteer කියන්නෙ?
Motor Guide අපි අද කතා කරන්නෙ වාහනයක් පදවනකොට වගේම වාහන ගැන උනන්දු වෙන හැමෝම අනිවාර්යයෙන්ම දැනගෙන ඉන්න ඕනෙ ඉතාමත් වැදගත් මාතෘකාවක් ගැන. ඒ තමයි වාහනයක Understeer සහ Oversteer කියන තත්ත්වයන් දෙක. වාහනයක් පාරෙ ධාවනය වෙද්දි ඒකෙ පාලනය අපිට නැති වෙන්න බලපාන ප්රධානතම භෞතික විද්යාත්මක සංසිද්ධි දෙකක් විදියට මේක හඳුන්වන්න පුළුවන්.
ගොඩක් අය මේ වචන දෙක අහල තිබුණට, මේකෙන් හරියටම වෙන්නෙ මොකද්ද සහ මේ වගේ වෙලාවක වාහනයක් පාලනය කරගන්නෙ කොහොමද කියන එක ගැන නිවැරදි තාක්ෂණික දැනුමක් නැහැ. ඉතින් වාහන ක්ෂේත්රයේ ඉහළ අත්දැකීම් තියෙන අය විදියට අපි අද ඕගොල්ලන්ට මේ ගැන ඉතාමත් සරලව වගේම පැහැදිලිව කියල දෙන්නම්.
වාහනයක් වංගුවක් ගන්නකොට ඒකෙ හැසිරීම තීරණය වෙන්නෙ රෝද සහ පාර අතර තියෙන ඝර්ෂණය නැත්නම් grip එක මතයි. මේ grip එක බිඳිලා යන ප්රධාන ආකාර දෙක තමයි Understeer සහ Oversteer කියන්නෙ. මේවා ගැන හරි අවබෝධයක් නැති වුණොත් හදිසි අවස්ථාවකදී ලොකු අනතුරක් වෙන්න තියෙන ඉඩකඩ ගොඩක් වැඩියි.
Understeer කියන්නෙ මොකද්ද?
මුලින්ම අපි බලමු Understeer කියන්නෙ මොකද්ද කියල. සරලවම කිව්වොත්, ඔයා වංගුවක් ගන්න හදනකොට වාහනයේ ඉස්සරහ රෝද ඔයා හරවන දිශාවට හැරෙන්නෙ නැතුව, වංගුවෙන් එළියට, ඒ කියන්නෙ කෙළින්ම ඉස්සරහට ලිස්සල යන එකට තමයි Understeer කියලා කියන්නෙ. මේකෙදි වෙන්නෙ ඉස්සරහ රෝදවල තියෙන grip එක නැත්නම් පාරෙ රැඳිලා තියෙන බලය සම්පූර්ණයෙන්ම ගිලිහී යාමයි.
ඔයා steering wheel එක කොච්චර හැරෙව්වත් වාහනය හැරෙන්නෙ නැහැ, ඒ වෙනුවට ඉස්සරහටම තල්ලු වෙලා යනවා. මේ තත්ත්වය ගොඩක් වෙලාවට දකින්න ලැබෙන්නේ ඉස්සරහ රෝදවලින් ධාවනය වන, ඒ කියන්නෙ Front-Wheel Drive වාහනවලයි. මොකද ඒ වාහනවල එන්ජිමේ බලය රෝදවලට දෙන එකයි, වාහනය හරවන එකයි දෙකම කරන්නෙ ඉස්සරහ රෝද දෙකෙන්ම නිසා ඒ රෝදවලට ඔරොත්තු දෙන ප්රමාණයට වඩා වැඩි පීඩනයක් එල්ල වෙනවා.
වංගුවකට අධික වේගයෙන් ඇතුල් වීම, වංගුව මැදදි තදින් බ්රේක් කිරීම හෝ වැසි වෙලාවක පාරෙ ලිස්සන සුළු බව නිසා මේ තත්ත්වය ඇති වෙන්න පුළුවන්. මෙහෙම වුණාම කරන්න ඕනෙ දේ තමයි, කලබල වෙලා තවත් ස්ටියරින් එක හරවන්නෙ නැතුව, ඇක්සලරේටර් එකෙන් කකුල බුරුල් කරලා, බ්රේක් නොකර රෝදවලට නැවත grip එක ගන්න ඉඩ දෙන එකයි. වේගය අඩු වෙනකොට රෝදවලට ආයෙත් පාර එක්ක සම්බන්ධය ඇති කරගන්න පුළුවන් වෙනවා, ඊටපස්සෙ වාහනය ලෙහෙසියෙන්ම හරවාගන්න පුළුවන්.
Oversteer කියන තත්ත්වය
ඊළඟට අපි කතා කරමු Oversteer කියන තත්ත්වය ගැන. මේක Understeer එකට වඩා සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වගේම ටිකක් භයානක තත්ත්වයක් විදියට සලකන්න පුළුවන්. මෙතනදි වෙන්නෙ වංගුවක් ගන්නකොට වාහනයේ පිටුපස රෝදවල grip එක නැති වෙලා, වාහනයේ පිටුපස කොටස වංගුවෙන් එළියට විසි වෙලා ලිස්සලා යන එකයි. ඒ කියන්නෙ ඔයා හරවන ප්රමාණයට වඩා වැඩි ප්රමාණයකින් වාහනයේ පසුපස කොටස කැරකෙන්න බලනවා.
මේක සාමාන්යයෙන් අපිට දකින්න ලැබෙන්නෙ පිටුපස රෝදවලින් ධාවනය වන, ඒ කියන්නෙ Rear-Wheel Drive වාහනවලයි. වංගුවක් මැදදි අධික ලෙස ඇක්සලරේටර් එක පාගපු ගමන් පිටුපස රෝද කැරකෙන වේගය වැඩි වෙලා පාරෙ තියෙන grip එක නැති වෙනවා. ඒ වගේම වංගුවක් ගන්න ගමන් එකපාරටම ඇක්සලරේටර් එකෙන් කකුල ගත්තමත් වාහනයේ බර ඉස්සරහට මාරු වෙනවා. අන්න ඒ වෙලාවට පිටුපස රෝද බුරුල් වෙන නිසාත් Oversteer වෙන්න පුළුවන්.
මේක පාලනය කරන්න නම් Counter-steering කරන්න ඕනෙ. ඒ කියන්නෙ වාහනයේ පසුපස කොටස ලිස්සලා යන දිශාවටම ස්ටියරින් එක හරවන්න ඕනෙ. හැබැයි මේක කරන්න හොඳ පළපුරුද්දක් තියෙන්න ඕනෙ, නැත්නම් වාහනය පාලනයෙන් තොරව සම්පූර්ණයෙන්ම කැරකිලා ලොකු අනතුරක් වෙන්න පුළුවන් ඉඩකඩ වැඩියි.
බර ව්යාප්තිය, ටයර් සහ සස්පෙන්ෂන් වල බලපෑම
මේ ක්ෂේත්රයේ ඉන්න අය විදියට අපි නිරන්තරයෙන්ම දකින දෙයක් තමයි මේ Understeer සහ Oversteer තත්ත්වයන් දෙකම ඇති වෙන්න වාහනයේ බර ව්යාප්තිය, ඒ කියන්නෙ Weight Distribution එක සෘජුවම බලපානවා කියන එක. වාහනයක් වේගයෙන් යනකොට බ්රේක් කරොත් බර ඔක්කොම ඉස්සරහට එනවා, ඇක්සලරේට් කරොත් බර පිටුපසට යනවා. මේ බර මාරුවීම නිවැරදිව පාලනය කරගන්න බැරි වුණාම තමයි රෝදවල grip එක නැති වෙලා මේ ප්රශ්න ඇති වෙන්නෙ.
ඒවගේම තවත් දෙයක් තමයි ටයර්වල තත්ත්වය සහ Suspension පද්ධතිය මේකට කොච්චර බලපානවද කියන එක. ටයර්වල හුළං පීඩනය අඩු වැඩි වීම, ටයර් ගෙවී තිබීම වගේ දේවල් නිසා මේ ලිස්සා යාමේ ප්රවණතාවය ගොඩක් වැඩි වෙනවා. උදාහරණයක් විදියට ඉස්සරහ ටයර් ගෙවිල නම් Understeer වෙන්න තියෙන ඉඩකඩ වැඩියි, පිටුපස ටයර් ගෙවිල නම් Oversteer වෙන්න තියෙන ඉඩකඩ වැඩියි. ඒ නිසා වාහනයක ටයර් නිසි පරිදි මාරු කිරීම වගේම නිවැරදි හුළං පීඩනය පවත්වා ගැනීම අනිවාර්යයෙන්ම කරන්න ඕනෙ දෙයක්. ඒ වගේම ෂොක් ඇබ්සෝබර්ස් දුර්වල වුණාමත් වාහනයේ බර මාරුවීම අසමතුලිත වෙලා මේ වගේ ලිස්සා යාම් ඇති වෙන්න පුළුවන්.
නවීන තාක්ෂණය සහ භෞතික විද්යාව
නූතන වාහන නිෂ්පාදකයින් මේ තත්ත්වයන් මඟහරවා ගන්න විවිධ තාක්ෂණික ක්රමවේදයන් භාවිතා කරනවා. උදාහරණයක් විදියට Electronic Stability Control (ESC) නැත්නම් Traction Control System (TCS) වගේ පද්ධති හඳුන්වන්න පුළුවන්. මේ පද්ධති මඟින් වාහනය ලිස්සා යාමට උත්සාහ කරන සෑම අවස්ථාවකදීම රෝදවල වේගය සහ බ්රේක් ස්වයංක්රීයව පාලනය කරලා වාහනය නැවතත් නිසි මඟට ගන්න උදව් වෙනවා.
නමුත් මේ තාක්ෂණය තිබුණු පළියටම අපිට භෞතික විද්යාවේ නියමයන් අභිබවා යන්න බැහැ. අධික වේගයෙන් ධාවනය කරනකොට මේ පද්ධතිවලටත් වාහනය පාලනය කරන්න බැරි වෙන අවස්ථා ඕනෑතරම් තියෙනවා. ඒ නිසා රියදුරෙකු විදියට මේවා ගැන සැබෑ අවබෝධයක් තිබීම පාරෙ ආරක්ෂාවට ඉතාමත් වැදගත් වෙනවා. විශේෂයෙන්ම වැසි දිනවලදී පාරවල් ලිස්සන සුළු නිසා මේ තත්ත්වයන් දෙකම ඇතිවීමේ අවදානම කිහිප ගුණයකින් වැඩි වෙනවා. ඒ නිසා එවැනි අවස්ථාවලදී වේගය සීමා කිරීම සහ වංගු ගැනීමේදී වඩාත් සැලකිලිමත් වීම අත්යවශ්යයි.
ධාවන පද්ධතියේ ස්වභාවය සහ Drifting
වාහනයක එන්ජිම පිහිටලා තියෙන ස්ථානය සහ ධාවන පද්ධතියේ ස්වභාවයත් මේකට සෘජුවම බලපානවා. එන්ජිම ඉස්සරහ තියෙන වාහනවල බර ඉස්සරහට වැඩි නිසා Understeer වෙන්න තියෙන නැඹුරුව වැඩියි. එන්ජිම මැද හෝ පිටුපස තියෙන ක්රීඩා මෝටර් රථ (Sports cars) වල බර පිටුපසට වැඩි නිසා Oversteer වෙන්න තියෙන නැඹුරුව වැඩියි. මේ නිසා තමයි රේසිං පදින අය Oversteer තත්ත්වය ප්රයෝජනයට අරගෙන Drifting කියන ක්රීඩාව කරන්නෙ. හැබැයි සාමාන්ය පාරක ධාවනය කරන අපිට මේ තත්ත්වයන් දෙකම අනතුරුදායක වෙන්න පුළුවන්.
ඒ වගේම All-Wheel Drive නැත්නම් රෝද හතරෙන්ම ධාවනය වන වාහනවල මේ තත්ත්වයන් දෙකම ඇතිවීමේ ඉඩකඩ සාපේක්ෂව අඩුයි. මොකද ඒ වාහනවල රෝද හතරටම එන්ජිමේ බලය සහ grip එක සමානව බෙදිලා යන නිසා වාහනයේ සමබරතාවය උපරිම මට්ටමක පවතිනවා. නමුත් ඕනෑම වාහනයක සීමාවක් තියෙනවා කියන එක අපි නිතරම මතක තබාගත යුතු වෙනවා.
මානසික ඒකාග්රතාවය සහ වේග පාලනය
වාහනයක් ධාවනය කිරීමේදී අපිට මුහුණ දීමට සිදුවන මෙවැනි තාක්ෂණික ගැටලු මඟහරවා ගැනීමට නම් රියදුරා සතුව ඉහළ මට්ටමේ මානසික ඒකාග්රතාවයක් සහ පළපුරුද්දක් තිබීම අත්යවශ්යයි. බොහෝ දෙනෙක් සිතන්නේ වාහනයක් හැරවීම යනු ස්ටියරින් වීල් එක හැරවීම පමණක් කියායි. නමුත් සැබෑ ලෙසම සිදුවන්නේ වාහනයේ සමස්ත බර සහ චලිතය පාලනය කිරීමයි.
වංගුවක් දෙසට ළඟා වන විටම ඉදිරියෙන් ඇති මාර්ගයේ ස්වභාවය නිරීක්ෂණය කර වේගය කලින්ම පාලනය කරගැනීම මඟින් Understeer හෝ Oversteer වීමට ඇති ඉඩකඩ 90% අඩු කරගත හැකියි. විශේෂයෙන්ම රාත්රී කාලයේදී සහ මීදුම සහිත අවස්ථාවලදී මාර්ගය පැහැදිලිව නොපෙනෙන නිසා මේ පිළිබඳව වඩාත් අවධානයෙන් සිටීම රියදුරෙකුගේ වගකීමක් වෙනවා.
Motor Guide අපේ උපදෙස
Motor Guide අපේ උපදෙස තමයි, ඔයා පාවිච්චි කරන වාහනය මොන වගේ එකක්ද කියන එක මුලින්ම හඳුනාගන්න. ඒ කියන්නෙ ඒක ඉස්සරහ රෝදවලින් ධාවනය වෙන එකක්ද, පිටුපස රෝදවලින් ධාවනය වෙන එකක්ද නැත්නම් රෝද හතරෙන්ම ධාවනය වන All-Wheel Drive එකක්ද කියන එක දැනගෙන ඉන්න ඕනෙ. ඒ වගේම වාහනයේ ටයර්වල තත්ත්වය නිතරම පරික්ෂා කරන්න. වංගුවකට ඇතුල් වෙන්න කලින්ම වේගය අඩු කරගන්න පුරුදු වෙන්න.
වංගුව මැදදි එකපාරටම තදින් බ්රේක් කිරීම හෝ එකපාරටම ඇක්සලරේටර් එක තදින් පෑගීම සම්පූර්ණයෙන්ම නතර කරන්න. මොකද වාහනයක පාලනය ගිලිහෙන්නෙ අපි ගන්න වැරදි තීරණ නිසයි. ඒ නිසා නිරන්තර අවධානයෙන් සහ නිවැරදි තාක්ෂණික අවබෝධයෙන් යුතුව ධාවනය කිරීමෙන් මේ වගේ අවදානම් තත්ත්වයන්ගෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම බේරෙන්න පුළුවන්. වාහනයක් පදවනවා කියන්නේ කලාවක්, ඒ කලාව ආරක්ෂිතව සිදුකිරීම හැමෝගෙම යහපතට හේතු වෙනවා.
ඒ වගේම මේ වගේ නවීන වාහන සහ තාක්ෂණය ගැන මෙවැනිම වටිනා තොරතුරු දැනගන්න හැමදාමත් අපේ Motor Guide එක්ක රැඳී ඉන්න කියලත් මතක් කරනව.
ලියන ලද්දේ
Nisaga Sandaru
A versatile and highly experienced professional, currently an Automobile undergraduate at the University of Jaffna, with strong technical expertise grounded in hands-on work as a technician with SriLankan Airlines Ground Support Equipment (GSE). Holding an Automobile NVQ Level 3 qualification, along with specialized certifications in Vehicle ECU Programming and Diagnosis, and extensive experience in arc welding and vehicle body painting, and well equipped to handle complex automotive, diagnostic, and fabrication-related tasks with a high level of competence.
