වාහනයක ඇන්ජිමෙන් ඇහෙන Knocking ශබ්දයට හේතුව කුමක්ද?
Motor Guide අපි අද කතා කරන්නෙ වාහන පදවන, වාහන වලට ආදරය කරන හැමෝම අනිවාර්යයෙන්ම දැනගෙන ඉන්න ඕනෙ ඉතාමත් වටිනා වගේම වැදගත් මාතෘකාවක් ගැන. ඒ තමයි වාහනයක ඇන්ජිමකින් එන Knock එහෙමත් නැත්නම් Engine knocking කියන ශබ්දය ඇති වෙන්නෙ ඇයි කියන එක. ගොඩක් වෙලාවට ඔයාලා වාහනය පදවනකොට, විශේෂයෙන්ම කන්දක් වගේ ඉහලට යන වෙලාවක නැත්නම් වාහනයට පොඩ්ඩක් වැඩිපුර රේස් කරලා වේගය ගන්න හදනකොට ඇන්ජිම ඇතුලෙන් ටක් ටක් ගාලා එහෙමත් නැත්නම් කිරි කිරි ගාලා වගේ අමුතු ලෝහමය සද්දයක් ඇහිලා ඇති. මේ සද්දයට තමයි අපි knocking කියලා කියන්නෙ. මේක වාහනයක ඇන්ජිමකට එන්න පුලුවන් ඉතාමත් භයානක ලෙඩක් විදියට හඳුන්වන්න පුලුවන්. මොකද මේ ප්‍රශ්නය දිගින් දිගටම ඇන්ජිම ඇතුලෙ තිබුනොත් මුලු ඇන්ජිමම සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ වෙලා යන්න වුනත් ඉඩ තියෙනවා. ඒ නිසා මේ ගැන නිවැරදි තාක්ෂණික දැනුම සහ අවබෝධය තියෙන එක ඔයාලට හැම අතින්ම ගොඩක් වටිනවා.
දහන ක්‍රියාවලියේ දෝෂ (Detonation / Pre-ignition)
සාමාන්‍යයෙන් ඇන්ජිමක් ඇතුලෙ ක්‍රියාවලිය සිද්ද වෙන්නෙ බොහොම පාලනයක් සහිතව සහ ක්‍රමවත් විදියටයි. සිලින්ඩරය ඇතුලට එන වාතය සහ ඉන්ධන මිශ්‍රණය පිස්ටන් එක මඟින් ඉහලට තල්ලු කරලා හොඳට සම්පීඩනය කරනවා. ඊටපස්සෙ නිවැරදිම වෙලාවට ස්පාර්ක් ප්ලග් එකෙන් දෙන කුඩා ගිනි පුපුරකින් මේ මිශ්‍රණය දහනය වෙන්න ගන්නවා. මේ දහනය වීම සිද්ද වෙන්නෙ එක පැත්තක ඉඳන් ක්‍රමයෙන් ඉදිරියට ඇදෙන ගිනි දැල්ලක් විදියටයි. හැබැයි මේ ක්‍රියාවලිය නිවැරදිව සිද්ද නොවී, දහන කුටීරය ඇතුලෙ තැන් තැන් වල එක පාරටම පාලනයකින් තොරව පිපිරීම් කිහිපයක් ඇති වුනොත් මොකද වෙන්නෙ? අන්න ඒ වෙලාවට තමයි මේ knocking තත්ත්වය ඇති වෙන්නෙ. මේ ක්ෂේත්‍රයේ ඉන්න අය විදියට අපි මේකට කියන්නෙ ඩෙටොනේෂන් එහෙමත් නැත්නම් ප්‍රී-ඉග්නිෂන් කියලා. මේ වැරදි දහනය නිසා ඇතිවන අධික පීඩන තරංග එකිනෙක ගැටී සිලින්ඩරයේ බිත්තිවල සහ පිස්ටන් එකේ වදිනකොට තමයි අපිට අර ලෝහමය ටක් ටක් ශබ්දය පැහැදිලිවම ඇහෙන්නෙ.
අඩු ඔක්ටේන් අගයක් සහිත ඉන්ධන භාවිතය
දැන් අපි බලමු මේ වගේ දෙයක් ඇන්ජිමක් ඇතුලෙ සිද්ද වෙන්න බලපාන ප්‍රධානම හේතු මොනවාද කියලා. මේකට බලපාන පළවෙනිම සහ ප්‍රධානම හේතුව තමයි වාහනයට පාවිච්චි කරන ඉන්ධන වල ඔක්ටේන් අගය අඩු වීම. හැම වාහනයකටම ඒක නිෂ්පාදනය කරපු සමාගම මඟින් නිර්දේශ කරපු නිශ්චිත ඔක්ටේන් අගයක් තියෙනවා. ඔක්ටේන් අගය කියන්නෙ සරලවම කිව්වොත් ඉන්ධන වලට ස්වයංක්‍රීයව පත්තු නොවී කොච්චර පීඩනයක් දරාගන්න පුලුවන්ද කියන එකයි. ඔබේ වාහනයට ඔක්ටේන් 95 පෙට්‍රල් නිෂ්පාදකයා නිර්දේශ කරලා තියෙද්දි ඔබ ඒකට ඔක්ටේන් 92 පෙට්‍රල් දැම්මොත්, පිස්ටන් එක මඟින් ඉන්ධන මිශ්‍රණය සම්පීඩනය කරනකොට ඇතිවන අධික පීඩනය සහ උෂ්ණත්වය දරාගන්න ඒ බාල ඉන්ධන වලට බැරි වෙනවා. එතකොට ස්පාර්ක් ප්ලග් එකෙන් ගිනි පුපුරක් නිකුත් කරන්නත් කලින්ම මේ ඉන්ධන මිශ්‍රණය ඉබේම පත්තු වෙනවා. මේකෙන් ඇතිවන පෙර පිපිරීම නිසා ඇන්ජිම දරුණු ලෙස knocking වෙන්න පටන් ගන්නවා.
Ignition ටයිමින් වැරදීම
ඊලඟ වැදගත්ම කරුණ තමයි Ignition ටයිමින් වැරදීම. ඒ කියන්නෙ ස්පාර්ක් ප්ලග් එකෙන් ගිනි පුපුර දෙන වෙලාව නිවැරදි නොවීමයි. සාමාන්‍යයෙන් පිස්ටන් එක සිලින්ඩරයේ ඉහලම කෙලවරට එන්න ඉතාම සුළු මොහොතකට කලින් තමයි ගිනි පුපුර දෙන්න ඕනෙ. හැබැයි මේ වෙලාව නියමිත ප්‍රමාණයට වඩා ගොඩක් කලින් සිද්ද වුනොත්, ඒ කියන්නෙ ටයිමින් ඇඩ්වාන්ස් වුනොත්, පිස්ටන් එක තවමත් ඉහලට එන්න උත්සාහ කරන ගමන්ම අර පිපිරීමෙන් ඇතිවන දැවැන්ත පීඩනය පහලට තල්ලු කරන්න බලනවා. මේ ප්‍රතිවිරුද්ධ බලවේග දෙක එකිනෙකට තදින්ම ගැටෙන නිසා ඇන්ජිමේ කොටස් වලට දරාගන්න බැරි ආතතියක් එකතු වෙනවා. පැරණි වාහනවල නම් මේක ඩිස්ට්‍රිබියුටර් එක කරකවලා හදන්න පුලුවන් වුනත්, නවීන වාහනවල මේක පාලනය කරන්නේ ප්‍රධාන පරිගණකය හෙවත් ECU එක මඟින්. නමුත් සෙන්සර් වල දෝෂ ආවම මේ ටයිමින් වෙනස් වෙන්න පුලුවන්.
කාබන් තැන්පත් වීම
දහන කුටීරය ඇතුලෙ කාබන් තැන්පත් වීමත් knocking ඇති වෙන්න තවත් එක ලොකු හේතුවක්. වාහනය කාලයක් තිස්සෙ ධාවනය වෙද්දි, විශේෂයෙන්ම නගරබද අධික වාහන තදබදයක කෙටි දුරවල් විතරක් ධාවනය වෙද්දි ඇන්ජිම ඇතුලෙ ඉන්ධන නිවැරදිව දහනය වෙන්නෙ නැහැ. මේ නිසා සිලින්ඩරයේ ඉහල කොටසේ සහ පිස්ටන් එක උඩ කළු පාට කාබන් තට්ටු එකතු වෙන්න ගන්නවා. මේ කාබන් තට්ටු නිසා දහන කුටීරයේ ඇතුලත පරිමාව අඩු වෙනවා. පරිමාව අඩු වෙනකොට සම්පීඩන අනුපාතය ඉබේම වැඩි වෙනවා. ඒ විතරක් නෙවෙයි, ඇන්ජිම ක්‍රියාත්මක වෙද්දි මේ කාබන් කෑලි අධික ලෙස රත් වෙලා හරියට රතු වෙච්ච අඟුරු කෑලි වගේ සිලින්ඩරය ඇතුලෙ පවතිනවා. එතකොට අලුතෙන් ඇතුලට එන වායු සහ ඉන්ධන මිශ්‍රණය ස්පාර්ක් ප්ලග් එක ක්‍රියාත්මක වෙන්නත් කලින්ම අර රත් වෙච්ච කාබන් කෑල්ලේ වැදිලා පත්තු වෙනවා. මේකත් ක්නොකින් වලට සෘජුවම බලපානවා.
වැරදි වායු-ඉන්ධන අනුපාතය (Lean Mixture)
Engine එකට එන වාතය සහ ඉන්ධන මිශ්‍රණයේ අනුපාතය වැරදීමත් මේකට හේතු වෙනවා. අපි මේකට කියන්නෙ ලීන් එයාර් ෆියුල් මික්ස්චර් (Lean Mixture) එකක් කියලා. ඒ කියන්නෙ පෙට්‍රල් ප්‍රමාණය අඩු වෙලා වාතය ප්‍රමාණය වැඩි වීමයි. මෙහෙම වුනාම දහනය වන වේගය අඩු වුනත් ඒකෙන් නිපදවෙන උෂ්ණත්වය ඉතාමත් අධිකයි. මේ අධික උෂ්ණත්වය නිසා සිලින්ඩරය ඇතුලෙ තැන් තැන් වල තියෙන ඉන්ධන කොටස් ස්වයංක්‍රීයවම පත්තු වෙන්න බලනවා. ඉන්ධන පොම්පයේ තියෙන දුර්වලතා, ෆියුල් ෆිල්ටර් එක හිරවීම්, ඉන්ජෙක්ටර් වල තියෙන අවහිරතා හෝ වාතය මනින සෙන්සර් වල තියෙන දෝෂ නිසා මේ වගේ ලීන් මිශ්‍රණයක් ඇති වෙන්න පුලුවන්. මේ තත්ත්වය දිගින් දිගටම පැවතුනොත් ඇන්ජිම අධික ලෙස රත් වෙලා knocking සද්දය එන්න ගන්නවා.
එන්ජිම අධික ලෙස රත් වීම (Overheating)
එන්ජිම අධික ලෙස රත් වීමත් මේ ප්‍රශ්නයට සෘජුවම දායක වෙනවා. වාහනයක සිසිලන පද්ධතිය එහෙමත් නැත්නම් කූලින් සිස්ටම් එක නිවැරදිව ක්‍රියාත්මක වෙන්නෙ නැතිනම්, උදාහරණයක් විදියට රේඩියේටරය අවහිර වෙලා නම්, වෝටර් පම්ප් එක වැඩ කරන්නෙ නැත්තං, එහෙමත් නැත්නම් කූලන්ට් දියරය මදි නම් ඇන්ජිම ඕවර්හීට් වෙනවා. එන්ජිම ඇතුලෙ උෂ්ණත්වය සාමාන්‍ය සීමාව ඉක්මවා යනකොට, සිලින්ඩරය ඇතුලට එන පෙට්‍රල් සහ වායු මිශ්‍රණය තමන්ගෙ ස්වයං දහන ලක්ෂ්‍යයට ඉතා ඉක්මනින් ලඟා වෙනවා. මේ නිසා ස්පාර්ක් ප්ලග් එක ක්‍රියාත්මක වෙන්නත් කලින්ම ඉන්ධන පත්තුවීම සිදු වෙනවා. මීට අමතරව වාහනයට නොගැලපෙන heat range එකක් තියෙන වැරදි ස්පාර්ක් ප්ලග් පාවිච්චි කරල තිබුනොත්, ඒ ප්ලග් එකේ අග්‍රය සිලින්ඩරය ඇතුලෙදි අධික ලෙස රත් වෙලා ඉන්ධන කලින් පත්තු කරන්න හේතුවක් වෙනවා.
එන්ජිමට සිදුවන දරුණු හානිය
මේ knocking තත්ත්වය නිසා ඇන්ජිමකට වෙන හානිය සුළුපටු නැහැ. මේ වැරදි පිපිරීම් නිසා ඇතිවන අධික පීඩන තරංග සහ කම්පනය කෙලින්ම වදින්නෙ පිස්ටන් එකට සහ කනෙක්ටින් රොඩ් එකටයි. මේ නිසා පිස්ටන් රින්ග්ස් එක පාරම කැඩෙන්න පුලුවන්. අධික උෂ්ණත්වය නිසා පිස්ටන් එක උඩ කොටස දිය වෙලා හිල් හැදෙන්න පුලුවන්. ඒ වගේම සිලින්ඩර් හෙඩ් ගෑස්කට් එක පිච්චිලා යන්න පුලුවන්. වඩාත්ම දරුණු දේ තමයි කනෙක්ටින් රොඩ් එක ඇඹරිලා හෝ කැඩිලා ගිහින් මුළු ඇන්ජිම් බ්ලොක් එකම හිල් කරගෙන එන්න පුලුවන් වීම. නවීන වාහනවල නම් මේක පාලනය කරන්න knock සෙන්සර් එකක් හයි කරලා තියෙනවා. ඒ සෙන්සර් එකෙන් knock එකක් එන බව දැනගත්ත ගමන්ම ECU එක මඟින් ඉග්නිෂන් ටයිමින් එක ප්‍රමාද කරලා ඇන්ජිම තාවකාලිකව බේරගන්නවා. හැබැයි යාන්ත්‍රික දෝෂයක් තියෙනවා නම් සෙන්සර් එකට විතරක්ම ඇන්ජිම බේරගන්න බැහැ.
අවධානය යොමු කිරීමේ වැදගත්කම
මේ නිසා වාහනයකින් මෙවැනි සද්දයක් එනවා නම් ඒ ගැන වහාම අවධානය යොමු කරන්න ඕනේ. ගොඩක් අය හිතන්නේ මේක සාමාන්‍ය සද්දයක් කියලා දිගටම වාහනය පදවනවා. නමුත් ඒකෙන් වෙන්නෙ තමන්ගෙ මුදල් වගේම වාහනයේ ආයු කාලයත් නැති කරගන්න එකයි. විශේෂයෙන්ම කඳු පදිනකොට හෝ බර පටවාගෙන යනකොට ඇන්ජිම මත වැඩි ආතතියක් ඇතිවන නිසා මේ තත්ත්වය තදින්ම දැනෙන්න ගන්නවා. ඔබ නිවැරදිව වාහනය නඩත්තු කරන්නේ නැත්නම් මේ වගේ ප්‍රශ්න වලට මුහුණ දෙන්න වෙන එක වලක්වන්න බැහැ. ඒ නිසා හැමවිටම නිෂ්පාදකයා පවසන ආකාරයට නියමිත ප්‍රමිතියෙන් යුතු අමතර කොටස් සහ ඉන්ධන භාවිතය අනිවාර්යය වෙනවා.
Motor Guide අපේ උපදෙස
Motor Guide අපේ උපදෙස තමයි ඔබේ වාහනයෙන් මෙන්න මේ වගේ ටක් ටක් ගාන ක්නොකින් සද්දයක් එන්න ගත්තොත් ඒක කවදාවත් මඟහරින්න එපා. මුලින්ම ඔබේ වාහනයට දාන පෙට්‍රල් වල ඔක්ටේන් අගය නිවැරදිද කියලා බලන්න. ඊලඟට හොඳ කාර්මික ශිල්පියෙක් ලඟට ගිහින් ස්පාර්ක් ප්ලග් වල තත්ත්වය, ඇන්ජිමේ ටයිමින් සහ සෙන්සර් වල ක්‍රියාකාරිත්වය පරික්ෂා කරගන්න. ඒ වගේම කාලීනව ඇන්ජිමේ කාබන් ක්ලීන් එකක් කරගන්න එකත් මේ ලෙඩේ වළක්වන්න තියෙන හොඳම ක්‍රමයක්. මතක තියාගන්න, කුඩා අඩුපාඩුවක් වෙලාවට හැදුවේ නැත්නම් පස්සෙ කාලෙක මුළු ඇන්ජිමම ගලවලා ලොකු වියදමක් දරලා rebuild එකක් කරන්න සිද්ද වෙන්න පුලුවන්. ඒ වගේම නවීන වාහන සහ තාක්ෂණය ගැන මෙවැනිම වටිනා තොරතුරු දැනගන්න හැමදාමත් අපේ Motor Guide එක්ක එකතු වෙලා ඉන්න කියලත් මතක් කරනව.
ලියන ලද්දේ
Nisaga Sandaru
A versatile and highly experienced professional, currently an Automobile undergraduate at the University of Jaffna, with strong technical expertise grounded in hands-on work as a technician with SriLankan Airlines Ground Support Equipment (GSE). Holding an Automobile NVQ Level 3 qualification, along with specialized certifications in Vehicle ECU Programming and Diagnosis, and extensive experience in arc welding and vehicle body painting, and well equipped to handle complex automotive, diagnostic, and fabrication-related tasks with a high level of competence.
