මොකද්ද මේ DPF unit කියන්නෙ?
Motor Guide අපි අද කතා කරන්නෙ වර්තමානයේ ලංකාවේ තියෙන නවීන ඩීසල් වාහන පාවිච්චි කරන, ඒ වගේම මේ වාහන වල එන ලෙඩ ගැන නිතරම කනස්සල්ලෙන් ඉන්න හැමෝටම ඉතාම වැදගත් වෙන සුවිශේෂී උපාංගයක් ගැනයි. ඒ තමයි ඩීසල් පාටිකියුලේට් ෆිල්ටර් එහෙමත් නැත්නම් අපි හැමෝම කෙටියෙන් හඳුන්වන DPF යූනිට් එක. ගොඩක් අය මේ උපාංගය ගැන හරියටම දන්නෙ නැති නිසා වාහනයේ ඩෑෂ්බෝඩ් එකේ මේකට අදාළ සිග්නල් එකක් හෝ ලයිට් එකක් වැටුණු ගමන් ලොකු බයකට සහ ව්යාකූලත්වයකට පත්වෙනවා.
වර්තමාන වාහන තාක්ෂණය දිනෙන් දින ඉතාම වේගයෙන් දියුණු වෙද්දි පරිසර දූෂණය අවම කිරීම සඳහා ලෝකය පුරාම අලුත් නීති රීති සහ ප්රමිතීන් හඳුන්වා දුන්නා. අන්න ඒ නීති රීතිවලට අනුකූලව තමයි මේ DPF යූනිට් එක නවීන ඩීසල් වාහනවල අනිවාර්යයෙන්ම තිබිය යුතු උපාංගයක් බවට පත්වුණේ. විශේෂයෙන්ම යුරෝ 4, යුරෝ 5 සහ යුරෝ 6 වගේ ඉහළ ජාත්යන්තර පරිසර ප්රමිතීන්ට අනුව නිපදවන හැම ඩීසල් වාහනයකම දුම් බට පද්ධතිය ඇතුළේ මේ පද්ධතිය අනිවාර්යයෙන්ම දැකගන්න ලැබෙනවා.
DPF එකක ප්රධාන කාර්යය
සරලවම කිව්වොත් මේක වාහනයේ එන්ජිමෙන් පිටවන දුම් බට පද්ධතිය, ඒ කියන්නෙ එක්සෝස්ට් සිස්ටම් එක මැදට සවි කරලා තියෙන ඉතාම සුවිශේෂී පෙරනයක් එහෙමත් නැත්නම් ෆිල්ටර් එකක්. ඩීසල් එන්ජිමක ඉන්ධන දහනය වෙද්දි පිටවන කළු දුම ඇතුළෙ Carbon අංශු විශාල ප්රමාණයක් අඩංගු වෙනවා. මේ කාබන් අංශු කෙළින්ම වායුගෝලයට එකතු වුණාම මිනිස්සුන්ගේ ශ්වසන පද්ධතියට ලොකු හානියක් වෙනවා වගේම පිළිකා වැනි දරුණු රෝගාබාධ ඇතිවෙන්නත් බලපානවා.
අන්න ඒ කළු දුම සහ අහිතකර කාබන් අංශු වායුගෝලයට නිදහස් වෙන්න කලින් රඳවා තබාගන්න එක තමයි මේ ෆිල්ටර් එකෙන් ප්රධාන වශයෙන්ම සිද්ධ වෙන්නෙ. මේ උපාංගය ඇතුළෙ තියෙන්නෙ මී වදයක හැඩයට සකස් කරපු සෙරමික් එහෙමත් නැත්නම් කෝඩියරයිට් වැනි ද්රව්යයකින් යුක්ත සියුම් සිදුරු සහිත සැකැස්මක්. මේ සිදුරු හරහා එන්ජිමෙන් එන වායූන්ට ලේසියෙන්ම පිටවෙලා යන්න පුළුවන් වුණත්, අර ඝන කාබන් අංශුවලට පිටවෙලා යන්න බැහැ. ඒවා මේ ෆිල්ටර් එකේ බිත්තිවල තැන්පත් වෙලා හිරවෙනවා. මේක හරියටම කිව්වොත් අපි ගෙදරදි පාවිච්චි කරන පෙරනයක් වගේ වැඩක් තමයි කරන්නෙ, හැබැයි මෙහි ක්රියාකාරීත්වය ඊට වඩා ගොඩක් සංකීර්ණයි.
ස්වයංක්රීයව පිරිසිදු වීමේ ක්රියාවලිය (Regeneration)
මේ ක්ෂේත්රයේ ඉන්න අය විදියට අපි නිතරම දකින සහ අත්දකින දෙයක් තමයි මේ ෆිල්ටර් එක ඇතුළෙ එකතු වෙන කාබන් අංශු හැමදාම එහෙම එකතු කරලා විතරක් තියාගන්න බැහැ කියන එක. මොකද කාලයක් යද්දි මේ ෆිල්ටර් එක කාබන්වලින් පිරිලා සම්පූර්ණයෙන්ම බ්ලොක් වෙන්න පුළුවන්. අන්න ඒ නිසා මේක ස්වයංක්රීයව පිරිසිදු කරගන්න අපූරු තාක්ෂණයක් මේ පද්ධතියට ලබාදීල තියෙනවා. ඒකට අපි කියන්නෙ Regeneration එහෙමත් නැත්නම් ප්රතිජනන ක්රියාවලිය කියලා. මෙතනදි ප්රධාන ක්රමවේද දෙකක් ක්රියාත්මක වෙනවා.
Passive Regeneration
පළවෙනි ක්රමය තමයි passive regeneration කියන්නෙ. ඒ කියන්නෙ ඔයා වාහනය අධිවේගී මාර්ගයක එහෙමත් නැත්නම් දුර ගමනක් එක දිගට ධාවනය කරද්දි එක්සෝස්ට් පද්ධතියේ උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක පන්සියයේ සිට පන්සිය පනහ වගේ ඉතාම ඉහළ මට්ටමකට පත්වෙනවා. ඒ අධික උෂ්ණත්වය නිසා ෆිල්ටර් එක ඇතුළෙ හිරවෙලා තියෙන කාබන් අංශු ඔක්කොම ස්වභාවිකවම පිච්චිලා නැති වෙලා යනවා. ඒවා අළු බවට පත්වෙලා ඉතාම සියුම් ලෙස දුමාරයක් විදියට පිටවෙලා යනවා. මේකෙදි රියදුරාට කිසිම දෙයක් කරන්න අවශ්ය වෙන්නෙ නැහැ, වාහනය සාමාන්ය පරිදි ධාවනය වෙද්දීම මේ පිරිසිදු වීම සිද්ධ වෙනවා.
Active Regeneration
හැබැයි ඉතින් හැමෝම හැමදාම හයිවේ එකේ යන්නෙ නැහැනෙ. ලංකාවේ ගොඩක් අය වාහන පාවිච්චි කරන්නෙ නගරබදව ඉතාම කෙටි දුරවල් යන්න සහ අධික ට්රැෆික් එකේ ඉන්නයි. අන්න ඒ වගේ වෙලාවට එක්සෝස්ට් එකේ උෂ්ණත්වය අර කාබන් ටික පිච්චෙන්න තරම් ඉහළ යන්නෙ නැහැ. ඒ වෙලාවට වාහනයේ තියෙන පරිගණක පද්ධතිය, ඒ කියන්නෙ ඊසියු එක මඟින් දෙවැනි ක්රමය ක්රියාත්මක කරනවා. ඒකට කියන්නෙ active regeneration කියලා.
මෙතනදි ෆිල්ටර් එකේ දෙපැත්තේ තියෙන ප්රෙෂර් සෙන්සර් මඟින් කාබන් ප්රමාණය යම් මට්ටමකට, ඒ කියන්නෙ සියයට හතළිස් පනහක් විතර පිරිලා කියලා අඳුරගත්ත ගමන්, එන්ජිමේ සිලින්ඩර ඇතුළට සාමාන්ය දහන ක්රියාවලියෙන් පස්සෙත් අමතර ඉන්ධන ප්රමාණයක් විදිනවා. ඒ අමතර ඉන්ධන කෙළින්ම ගිහින් එක්සෝස්ට් පද්ධතිය ඇතුළෙදි දහනය වෙලා කෘත්රිමව ලොකු උෂ්ණත්වයක් හදලා අර කාබන් ටික පුච්චලා දානවා. මේ වෙලාවට වාහනයේ RPM එක ටිකක් වැඩි වෙනවා වගේම එන්ජිමෙන් වෙනදාට වඩා වැඩි රස්නයක් පිටවන බව ඔයාට දැනෙන්න පුළුවන්. ඒ වගේම ඉන්ධන පිරිමැස්ම තාවකාලිකව අඩු වෙන්නත් පුළුවන්.
DPF එක අවහිර වීමට බලපාන ප්රධාන හේතු
නමුත් මේ ක්රියාවලිය නිසි පරිදි සිද්ධ වෙන්නෙ නැති වුණාම තමයි ලොකුම ගැටලු මතු වෙන්නෙ. මේ ක්ෂේත්රයේ ඉන්න අය විදියට අපි දකින ප්රධානම වැරැද්දක් තමයි කෙටි දුරවල් විතරක් නිතරම ධාවනය කිරීම. එතකොට active regeneration එකක් පටන් ගත්තත් ඒක සම්පූර්ණ වෙන්න කලින් වාහනේ නවත්තලා එන්ජිම ඕෆ් කරනවා. මේක දිගින් දිගටම වුණාම ෆිල්ටර් එක සදහටම බ්ලොක් වෙනවා. ඊට අමතරව ලංකාවේ තියෙන ඩීසල්වල ප්රමිතිය, ඒ කියන්නෙ සල්ෆර් ප්රතිශතය වැඩි වීමත් මේකට විශාල වශයෙන් බලපානවා. සල්ෆර් වැඩි ඉන්ධන දහනය වෙද්දි කාබන් අංශු හැදෙන ප්රමාණය ගොඩක් වැඩියි. මීට අමතරව වාහනයේ EGR වැල්ව් එකේ තියෙන ලෙඩක් නිසා හෝ ඉන්ජෙක්ටර්ස්වලින් ඉන්ධන ලීක් වීමක් වගේ ගැටලුවක් තිබුණොත් එන්ජිම ඇතුළෙ අසාමාන්ය විදියට කළු දුම හැදෙනවා. අන්න ඒ වෙලාවටත් DPF එකට ඔරොත්තු නොදෙන තරම් කාබන් ප්රමාණයක් එකතු වෙලා ඒක ඉක්මනින්ම බ්ලොක් වෙන්න පුළුවන්.
තවත් වැදගත්ම කරුණක් තමයි එන්ජින් ඔයිල් වර්ගය. DPF තියෙන වාහනවලට දාන්නෙ Low SAPS එහෙමත් නැත්නම් අඩු සල්ෆර් සහ අළු ප්රමාණයක් නිපදවන විශේෂිත ඔයිල් වර්ග විතරයි. එහෙම නැතුව සාමාන්ය ඩීසල් එන්ජින් ඔයිල් දැම්මොත් ඒ ඔයිල් පිච්චිලා හැදෙන අළු නිසා මේ ෆිල්ටර් එක ඉතාම කෙටි කාලයකින් සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ වෙලා යනවා. මොකද කාබන් පුච්චලා දාන්න පුළුවන් වුණාට අර ඔයිල්වලින් හැදෙන අළු පුච්චලා ඉවත් කරන්න මේ පද්ධතියට බැහැ. ඒවා ෆිල්ටර් එක ඇතුළෙ සදහටම තැන්පත් වෙනවා.
DPF එක අවහිර වූ විට පෙන්වන රෝග ලක්ෂණ
වාහනයක DPF එකක් බ්ලොක් වුණාම පෙන්වන රෝග ලක්ෂණ කිහිපයක්ම තියෙනවා. මුලින්ම ඩෑෂ්බෝඩ් එකේ DPF සලකුණ හෝ චෙක් එන්ජින් ලයිට් එක පත්තු වෙනවා. ඊට පස්සෙ වාහනයේ පිකප් එක, ඒ කියන්නෙ වේගය වැඩි කරගැනීමේ හැකියාව සම්පූර්ණයෙන්ම නැති වෙලා යනවා. වාහනය limp මෝඩ් කියන ආරක්ෂිත තත්ත්වයට වැටෙන්නෙ එන්ජිමට සහ මේ පද්ධතියට වෙන හානිය වළක්වන්නයි. එන්ජිමෙන් අමුතු ගොරෝසු ශබ්ද එන්න පුළුවන් වගේම අධික ලෙස ඉන්ධන වැය වෙන්න පටන් ගන්නවා. සමහර වෙලාවට එක්සෝස්ට් එකෙන් අධික ලෙස රත්වුණු දුමාරයක් එන්නත් පුළුවන්. සමහර වෙලාවට DPF එකේ දෙපැත්තේ තියෙන ප්රෙෂර් සෙන්සර්ස් වල පවා දෝෂ එන්න පුළුවන්. එතකොට DPF එක හොඳට තිබුණත් වැරදි දත්ත ECU එකට ලැබෙන නිසා වාහනයේ පිකප් එක අඩු වෙලා ලයිට් පත්තු වෙන්න ගන්නවා.
මෙහෙම වුණාම ගොඩක් අය කරන්නෙ ගරාජ් එකකට ගිහින් ස්කෑනර් එකක් දාලා Forced රීජෙනරේෂන් එකක් කරන එක. එහෙමත් නැත්නම් ෆිල්ටර් එක ගලවලා විශේෂිත රසායනික ද්රව්ය දාලා හෝදලා පිරිසිදු කරන එක. හැබැයි ඒක හැමතිස්සෙම කරන්න පුළුවන් දෙයක් නෙවෙයි. ෆිල්ටර් එක ඇතුළෙ අළු පිරිලාම තිබුණොත් ඒක හෝදලාවත් පිරිසිදු කරන්න බැරි වෙනවා.
DPF ඉවත් කිරීමේ (DPF Delete) භයානකකම
අද කාලේ ලංකාවේ සමහර අය කරන ලොකුම වැරැද්දක් තමයි මේ DPF එක ලෙඩ දෙන්න ගත්තාම ඒක කපලා මැද තියෙන සෙරමික් කොටස අයින් කරලා පරිගණක පද්ධතියෙන් ඒක අයින් කරන එක, ඒ කියන්නෙ DPF ඩිලීට් කරන එක. මේ ක්ෂේත්රයේ ඉන්න අය විදියට අපි ඒක කිසිසේත්ම අනුමත කරන්නෙ නැහැ. මොකද එහෙම කළාම වාහනයෙන් අධික ලෙස කළු දුම පිටවෙන්න ගන්නවා වගේම දුම් පරීක්ෂණයෙන්, ඒ කියන්නෙ eco ටෙස්ට් එකෙන් වාහනය අසමත් වෙනවා. ඒ විතරක් නෙවෙයි, එන්ජිමේ බැක් ප්රෙෂර් එක සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වෙන නිසා දිගුකාලීනව එන්ජිමේ කපාටවලට වගේම ටර්බෝ චාජර් එකටත් බරපතළ හානි සිද්ධ වෙන්න පුළුවන්. ඒ වගේම වාහනයේ නැවත විකිණුම් අගයත් ගොඩක් අඩු වෙනවා. ඒ නිසා තාවකාලික ලාභය සහ ලේසිය බලලා මේ වගේ වටිනා තාක්ෂණික පද්ධති විනාශ කරගන්න එපා කියලා අපි හැමෝටම නිතරම මතක් කරනවා.
Motor Guide අපේ උපදෙස
Motor Guide අපේ උපදෙස තමයි, ඔයා DPF යූනිට් එකක් තියෙන නවීන ඩීසල් වාහනයක් පාවිච්චි කරනවා නම් ඒක නඩත්තු කරන විදිය ගැන හොඳ අවධානයකින් ඉන්න ඕනෑ කියන එකයි. සතියකට සැරයක්වත් වාහනය අධිවේගී මාර්ගයක හෝ ට්රැෆික් නැති පාරක විනාඩි විස්සක් තිහක් විතර එක දිගට තුන්වැනි හෝ හතරවැනි ගියර්වලින් ආර්පීඑම් එක දෙදහස් පන්සියයකට වඩා වැඩියෙන් තියාගෙන ධාවනය කරන්න පුරුදු වෙන්න. එතකොට පද්ධතිය ස්වභාවිකවම පිරිසිදු වෙනවා. ඒ වගේම එන්ජින් ඔයිල් මාරු කරද්දි නිෂ්පාදකයා නිර්දේශ කරලා තියෙන ලෝ සෑප්ස් ඔයිල්ම, ඒ කියන්නෙ ACEA C3 වගේ ප්රමිතියක ඔයිල්ම විතරක් පාවිච්චි කරන්න ලෝභ වෙන්න එපා. ඩෑෂ්බෝඩ් එකේ DPF ලයිට් එක වැටුණු සැනින් ඒක නොසලකා හරින්නෙ නැතුව වහාම සුදුසු කාර්මික ශිල්පියෙක් ලඟට ගිහින් පරික්ෂා කරගන්න. එතකොට ඔයාට ලොකු වියදම් යන්නෙ නැතුව මේ වටිනා උපාංගය ආරක්ෂා කරගන්න පුළුවන් වෙනවා.
ඒ වගේම මේ වගේ නවීන වාහන සහ තාක්ෂණය ගැන මෙවැනිම වටිනා තොරතුරු දැනගන්න හැමදාමත් අපේ Motor Guide එක්ක රැඳී ඉන්න කියලත් මතක් කරනව.
ලියන ලද්දේ
Nisaga Sandaru
A versatile and highly experienced professional, currently an Automobile undergraduate at the University of Jaffna, with strong technical expertise grounded in hands-on work as a technician with SriLankan Airlines Ground Support Equipment (GSE). Holding an Automobile NVQ Level 3 qualification, along with specialized certifications in Vehicle ECU Programming and Diagnosis, and extensive experience in arc welding and vehicle body painting, and well equipped to handle complex automotive, diagnostic, and fabrication-related tasks with a high level of competence.
