එන්ජින් ධාවනයේදී ඇතිවන මොකක්ද මේ LSPI?

එන්ජින් දාවනයේදී ඇතිවන LSPI

අද Motor Guide අපි කතා කරන්නේ නවීන එන්ජින් වලට තර්ජනයක් වෙලා තියෙන LSPI කියන්නෙ මොකද්ද කියන දේ ගැනයි. මේක ටිකක් සංකීර්ණ දෙයක්.

මුලින් බලමු මේ LSPI කියන කෙටි යෙදුමෙ තේරුම මොකද්ද කියල. LSPI කියන්නේ අඩු වේගයකදී ඇතිවන පූර්ව ජ්වලනය (Low-Speed Pre-Ignition) කියන එකට.

සාමාන්‍යයෙන් පෙට්‍රල් එන්ජිමක, වාතයයි ඉන්ධනයි මිශ්‍රණය ජ්වලනය වෙන්නේ ස්පාර්ක් ප්ලග් එකෙන් ගිනි පුළිඟුවක් නිකුත් වුණාට පස්සේ, පිස්ටනය සම්පීඩන චක්‍රය සම්පූර්ණ කරන වෙලාවට. ඒක තමයි පාලනය කරන ලද ක්‍රියාවලිය.

නමුත්, LSPI කියන්නේ ස්පාර්ක් ප්ලග් එක පත්තු වෙන්නටත් කලින්, අහම්බෙන්, මිශ්‍රණය තනිවම පුපුරා යාමයි. මේක අනවශ්‍ය දහනයක් (Undesired Combustion) විදිහට හඳුන්වනවා.

LSPI තත්ත්වය බහුලවම දක්නට ලැබෙන්නේ නවීන

• ටර්බෝචාජ් කරන ලද (Turbocharged)
• සෘජු ඉන්ධන එන්නත් කිරීමේ (Direct-Injection - GDI)
• කුඩා ධාරිතාවකින් යුත් (Downsized)

පෙට්‍රල් එන්ජින් වලයි. මේ එන්ජින් නිර්මාණය කරලා තියෙන්නේ ඉන්ධන කාර්යක්ෂමතාවය වැඩි කරන්න සහ විමෝචනය අඩු කරගන්න.

මේක නමින්ම කියවෙනවා වගේ, LSPI සිදුවෙන්නේ එන්ජිම අඩු RPM (Low-Speed) පරාසයක (1,000-2,000 RPM වගේ) ධාවනය වන විට. ඒ වගේම, ඉහළ බරක් (High-Load) යටතේ ධාවනය කරන විට ඒ කියන්නෙ අඩු ගියරයකදී වේගයෙන් ඇක්සලරේට් කිරීම, හෝ කන්දක් නැගීම වගේ අවස්ථා වල තමයි LSPI තත්වය ඇති වෙන්නෙ. මේ තත්ත්වය අහඹුයි සහ නිතර සිදුවෙන්නේ නැහැ.

LSPI තත්ත්වයකදී සිදුවන්නේ කුමක්ද?

මේ LSPI තත්වයකදි මොකද්ද වෙන්නෙ කියල කියනවනන් පූර්ව-ජ්වලනය (Pre-Ignition) නිසා දහන කුටීරය තුළ ඉතා ඉක්මනින් හා දැඩි පීඩනයක් ඇති වෙනවා.

ඒ කියන්නෙ පිස්ටනය ඉහළට එන ගමන් තියෙද්දී තමයි මේ පිපිරීම සිදුවෙන්නේ. මේ නිසා පිපිරීමේ පීඩනය, පිස්ටනයේ ඉහළට එන චලනයට විරුද්ධව ක්‍රියා කරනවා. මේ පීඩන ස්පයික් (Pressure Spike) එක සාමාන්‍ය දහනයේදී ඇතිවන පීඩනයට වඩා දෙගුණකටත් වඩා වැඩි වෙන්න පුළුවන්.

එන්ජිමට විය හැකි හානි

මේක නිසා එන්ජිමට වෙන්න පුලුවන් හානි ගැන කියනවනන් අතිශය අධික පීඩනය නිසා එන්ජිමට ක්ෂණිකව සහ දැඩි ලෙස හානි වෙන්න පුළුවන්. LSPI එක Super Knock ලෙසත් හඳුන්වනවා. ඒව එකින් එක කියනවනන්

• පිස්ටන වලට හානි වීම (දෝෂ හෝ සිදුරු ඇතිවීම).
• පිස්ටන් මුදු (Piston Rings) කැඩී යාම.
• සම්බන්ධක දඬු (Connecting Rods) වලට හානි වීම.
• ස්පාර්ක් ප්ලග් දියවීම.
• දැඩි එන්ජින් ශබ්දයක් ඇතිවීම.

පෙන්වාදෙන්න පුළුවන්. සමහර වෙලාවට එකම LSPI සිදුවීමකින් වුණත් එන්ජිම සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ වෙන්න පුළුවන්.

LSPI තත්වය ඇතිවීමට හේතු.

මේ සඳහා තනි හේතුවක් මෙතෙක් නිශ්චිතවම සොයාගෙන නැතත්, ප්‍රධාන බලපෑම් දෙකක් තිබෙනවා.

• තෙල්/ඉන්ධන බිඳිති (Oil/Fuel Droplets).

  සෘජු එන්නත් කරන එන්ජින් වලදී, එන්ජින් ඔයිල් සහ ඉන්ධන මිශ්‍ර වී ඇති වූ කුඩා බිඳිති සම්පීඩනය යටතේ ස්පාර්ක් ප්ලග් එකෙන් ගිනි නොගෙන තනිවම පුපුරා යාම. සමහර එන්ජින් ඔයිල් වල ඇති සංඝටක (විශේෂයෙන් කැල්සියම් වැනි ලෝහමය සංයෝග) මෙයට දායක වන බව සොයාගෙන තිබෙනවා.

• රතු වූ අංශු (Red-Hot Particles).

  දහන කුටීරය තුළ ඇතිවන කාබන් තැන්පතු හෝ වෙනත් ඝන අංශු උණු වී, ගිනි පුපුරක් ලෙස ක්‍රියා කරමින් පූර්ව-ජ්වලනය ඇති කිරීමයි.

LSPI වළක්වා ගන්නේ කොහොමද?

වාසනාවකට, LSPI අවදානම අවම කර ගැනීමට මේ වගේ පියවර ගන්න පුලුවන්.

• නිවැරදි එන්ජින් ඔයිල් භාවිතා කිරීම.

  ඒ කියන්නෙ අපි කලින් කතා කරපු නවීන **API SP, ILSAC GF-6** වැනි LSPI වලින් ආරක්ෂාව සපයන ලෙස විශේෂයෙන් සකස් කරන ලද එන්ජින් ඔයිල් අනිවාර්යයෙන් භාවිතා කිරීම. මෙම එන්ජින් Oil වර්ග වල LSPI ඇති කරන රසායනික ද්‍රව්‍ය අවම කර තිබෙනවා.

• පරිස්සමින් රිය පැදවීම.

  ඒ කියන්නෙ එන්ජිම රත් වීමට පෙර හෝ අඩු RPM යටතේ (1,500 - 2,000 RPM) ඉහළ ගියරයකින් වේගයෙන් ඇක්සලරේට් කිරීම (Full Throttle) හැකි තරම් අවම කිරීම. බලය අවශ්‍ය නම්, අඩු ගියරයකට මාරු කිරීම (Downshift) වඩාත් ආරක්ෂිතයි.

• පිරිසිදුකම.

  ඒ කියන්නෙ ඉන්ධන පද්ධතිය සහ දහන කුටීරය පිරිසිදුව තබා ගැනීමට හොඳ තත්ත්වයේ ඉන්ධන සහ/හෝ ඉන්ධන පිරිසිදුකාරක (Fuel Additives) භාවිතා කිරීම.

ඔබේ එන්ජිමට සුදුසුම LSPI-ආරක්ෂිත එන්ජින් ඔයිල් වර්ගයක් සොයා ගැනීමට ප්‍රධාන කරුණු

නිවැරදි එන්ජින් ඔයිල් තෝරාගැනීම. ඒ කියන්නෙ නවීන ටර්බෝචාජ් කරන ලද (Turbocharged) සහ සෘජු ඉන්ධන එන්නත් කිරීමේ (GDI) එන්ජින් සඳහා LSPI වලින් ආරක්ෂාව සපයන බවට සහතික කර ඇති ප්‍රමිතිගත එන්ජින් ඔයිල් තෝරා ගැනීම අත්‍යවශ්‍යයි. ඒ ප්‍රධානම ප්‍රමිතීන් දෙක තමයි API SP සහ ILSAC GF-6 කියන්නෙ. ඔබ ඔයිල් කෑන් එකේ (Oil Can) ලේබලය පරීක්ෂා කරන විට, පහත සඳහන් ප්‍රමිති අනිවාර්යයෙන්ම තිබේදැයි බලන්න.

• **API SP** (American Petroleum Institute Service Category SP). මෙය LSPI අවදානම අවම කිරීම සඳහා විශේෂයෙන් හඳුන්වා දුන් නවතම ප්‍රමිතියයි. API SP ඔයිල් වල සාමාන්‍යයෙන් LSPI ඇති කරන කැල්සියම් ඩිටර්ජන්ට් ප්‍රමාණය අඩු කර, මැග්නීසියම් ඩිටර්ජන්ට් වැනි විකල්ප භාවිතා කරනවා.
• **ILSAC GF-6A හෝ GF-6B**. මේ දෙකෙන් GF-6A (සාමාන්‍යයෙන් ඉහළ Viscosity - උදා: 5W-30) සහ GF-6B (අඩු Viscosity - උදා: 0W-16) ප්‍රමිති ද LSPI ආරක්ෂාව, ඉන්ධන කාර්යක්ෂමතාව සහ ටර්බෝ ආරක්ෂාව සහතික කරනවා.

ඔබ තෝරා ගන්නා ඔයිල් වල ලේබලයේ "For use in GDI/Turbocharged Engines to protect against LSPI" (GDI/ටර්බෝචාජ් කරන ලද එන්ජින් වල LSPI වලින් ආරක්ෂා වීමට භාවිතා කරන්න) වැනි සඳහනක් තිබිය හැකියි.

නිවැරදි දුස්‍රාවීතාවය (Viscosity Grade) එක තෝරගන්නෙ කොහොමද?

ඔබේ එන්ජිමට සුදුසු දුස්‍රාවීතාවය (උදා: 5W-30, 0W-20) තීරණය වන්නේ ඔබේ වාහනයේ නිෂ්පාදකයාගේ අත්පොත (Owner's Manual) අනුවයි. නිෂ්පාදකයා විසින් නියම කර ඇති එකම දුස්‍රාවීතාවය තෝරා ගැනීම අතිශය වැදගත්ය. නවීන කුඩා එන්ජින් වල 0W-20 හෝ 0W-16 වැනි අඩු දුස්‍රාවීතාවයකින් යුත් තෙල් නිර්දේශ කරල තියනවා ඒවා ද අනිවාර්යයෙන්ම API SP / ILSAC GF-6 ප්‍රමිතියෙන් යුක්ත විය යුතුය.

OEM අනුමැතිය ඒ කියන්නෙ Original Equipment Manufacturer Approval එක. සමහර ප්‍රමුඛ පෙළේ වාහන නිෂ්පාදකයින් (උදා: Ford, GM, Hyundai, Kia) ඔවුන්ගේම එන්ජින් ඔයිල් ප්‍රමිති ඇතුව අනුමැති ලබා දී ඇත.

• GM dexos1 Gen 2/Gen 3: General Motors (Chevrolet, Buick) වාහන සඳහා මෙය LSPI ආරක්ෂාව සහතික කරන ප්‍රධාන අනුමැතියකි.
• Ford WSS-M2C946-B1 හෝ WSS-M2C947-B1: නවීන Ford EcoBoost එන්ජින් සඳහා අවශ්‍ය වේනවා.

ඔබේ වාහනයට අදාළ OEM අනුමැතිය ඔයිල් ලේබලයේ තිබේදැයි පරීක්ෂා කිරීම, එය ඔබේ එන්ජිමට වඩාත් ගැලපෙන බවට සහතිකයක් ලබා දෙනවා.

ඔබ කළ යුත්තේ කුමක්ද?

ඔබ ඔබේ අත්පොත පරීක්ෂා කරන්න. පළමුවෙන්ම, ඔබේ වාහනයේ Owner's Manual එකෙහි එන්ජිමට අවශ්‍ය නිවැරදි දුස්‍රාවීතාවය (5W-30, 0W-20 වැනි) සහ අවශ්‍ය ප්‍රමිතීන් (API, ILSAC, සහ OEM අනුමැතිය - උදා: GM dexos1) මොනවාදැයි පරීක්ෂා කරන්න. ඉන්පසු, එම දුස්‍රාවීතාවය සහිත, API SP හෝ ILSAC GF-6 ලේබලයක් ඇති, විශ්වාසදායක සන්නාමයක එන්ජින් ඔයිල් වර්ගයක් තෝරා ගන්න. උදාහරණයක් ලෙස, ඔබේ වාහනයට 5W-30 අවශ්‍ය නම්, ඔබ 5W-30 API SP/ILSAC GF-6 ඔයිල් එකක් තෝරගන්න ඕනෙ.

GDI තාක්ෂණය බොහෝ නවීන වාහන වල තිබුණත්, විශේෂයෙන්ම ටර්බෝචාජ් කර ඇති කුඩා එන්ජින් සහිත වාහන ගැන අවධානය යොමු කළ යුතුයි. GDI එන්ජිමක් LSPI අවදානමට වඩාත්ම ගොදුරු වන්නේ ටර්බෝචාජ් කර ඇති විට සහ එන්ජිමේ ධාරිතාව කුඩා (Downsized) වූ විටයි.

උදාහරණයක් විදියට 1.0L EcoBoost (Ford), 1.5L VTEC Turbo (Honda), 1.0L Boosterjet (Suzuki), 1.4L T-GDI (Hyundai/Kia) වගේ වාහන ඔබේ වාහනය නවීන GDI/Turbo එන්ජිමක් සහිත වාහනයක් නම් අනිවාර්යයෙන්ම API SP / ILSAC GF-6 ප්‍රමිතිය සහිත ඔයිල් භාවිතා කරන්න. ඒ වගේම අඩු RPM යටතේ (1500-2000 RPM) Full Throttle දීමෙන් වළකින්න.

මේ අනුව, ඔබ සතුව ටර්බෝචාජ් කරන ලද GDI එන්ජිමක් සහිත වාහනයක් තිබේ නම්, නිවැරදි LSPI ආරක්ෂිත එන්ජින් ඔයිල් භාවිතා කිරීම ගැන සැලකිලිමත් වීම ඉතාම වැදගත් වෙනවා.