Brake fluid මාරු නොකළොත් braking power අඩු වෙන හැටි
බ්‍රේක් ඔයිල් (Brake Fluid) කියන්නේ වාහනයක ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් තියෙන වැදගත්ම දියරයක් වුණාට, ගොඩක් දෙනෙක් මේක මාරු කරන්න ඕනේ කියලා හිතන්නේ නැහැ. එන්ජින් ඔයිල් මාරු කරනවා වගේ නෙවෙයි, බ්‍රේක් ඔයිල් වලට ලැබෙන අවධානය හරිම අඩුයි. හැබැයි මතක තබාගන්න, බ්‍රේක් ඔයිල් නියමිත කාලෙට මාරු නොකළොත් ඔයාගේ වාහනයේ බ්‍රේක් පද්ධතියේ ක්‍රියාකාරිත්වය ටිකෙන් ටික අඩපණ වෙලා, හදිසි අවස්ථාවකදී බ්‍රේක් හරියට වදින්නේ නැති වෙන්න පුළුවන්. ඒක කොච්චර භයානකද කියලා අමුතුවෙන් කියන්න ඕනේ නැහැනේ.
බ්‍රේක් ඔයිල් වල ස්වභාවය සහ ජලය උරාගැනීම (Hygroscopic nature)
මුලින්ම තේරුම් ගන්න ඕනේ බ්‍රේක් ඔයිල් වල තියෙන විශේෂ ගුණාංගය ගැන. බ්‍රේක් ඔයිල් කියන්නේ 'Hygroscopic' දියරයක්. ඒ කියන්නේ මේකට වායුගෝලයේ තියෙන තෙතමනය (ජලය) උරාගැනීමේ හැකියාවක් තියෙනවා. ඔයා වාහනය පාවිච්චි කරනකොට, කාලයත් එක්ක බ්‍රේක් සිස්ටම් එකේ තියෙන රබර් සීල් සහ හෝස් හරහා හරිම සියුම් විදියට තෙතමනය ඇතුළට එනවා. මේ ජලය බ්‍රේක් ඔයිල් එක්ක මිශ්‍ර වුණාම තමයි ප්‍රශ්න පටන් ගන්නේ.
බ්‍රේක් ඔයිල් එකක තියෙන ප්‍රධානම රාජකාරිය තමයි බ්‍රේක් පැඩල් එකෙන් දෙන පීඩනය රෝද වල තියෙන කැලිපර්ස් (Calipers) වලට සම්ප්‍රේෂණය කරන එක. බ්‍රේක් ගහනකොට ඇතිවන අධික ඝර්ෂණය නිසා බ්‍රේක් ඩිස්ක් සහ පෑඩ් රත් වෙනවා. ඒ රස්නය බ්‍රේක් ඔයිල් එකටත් දැනෙනවා. අලුත් බ්‍රේක් ඔයිල් වල තාපාංකය (Boiling Point) ඉතා ඉහළයි. ඒත් මේකට වතුර මිශ්‍ර වුණාම ඒ තාපාංකය ගොඩක් පහළ බහිනවා.
"Brake Fade" සහ පද්ධතිය තුළ වාෂ්ප ඇතිවීම
ඔන්න දැන් තමයි බරපතළම දේ වෙන්නේ. ඔයා කන්දක් බහිනකොට හරි, වේගයෙන් යනකොට දිගින් දිගටම බ්‍රේක් පාවිච්චි කරනකොට හරි බ්‍රේක් සිස්ටම් එක අධික ලෙස රත් වෙනවා. බ්‍රේක් ඔයිල් වල වතුර තියෙනවා නම්, ඔයිල් එක රත් වෙනකොට ඒක ඇතුළේ තියෙන වතුර වාෂ්ප වෙලා බුබුළු හැදෙන්න ගන්නවා. අපි දන්නවා දියරයක් සම්පීඩනය (Compress) කරන්න බැහැ, හැබැයි වායුවක් සම්පීඩනය කරන්න පුළුවන් කියලා.
එතකොට මොකද වෙන්නේ? ඔයා බ්‍රේක් පැඩල් එක පෑගුවාම, ඒ පීඩනයෙන් වෙන්නේ රෝද වලට බ්‍රේක් යෙදෙන එක නෙවෙයි, අර ඔයිල් එක ඇතුළේ හැදිලා තියෙන වායු බුබුළු තෙරපෙන එක විතරයි. මේ අවස්ථාවේදී තමයි "Spongy Brake" තත්ත්වයක් ඇති වෙන්නේ. ඒ කියන්නේ පැඩල් එක පෑගුවට බෝලයක් පාගනවා වගේ දැනෙනවා මිසක් වාහනය නතර වෙන්නේ නැහැ. මේකට අපි කියනවා 'Vapor Lock' වෙනවා කියලා. මේකෙන් බ්‍රේක් පවර් එක බිංදුවටම වැටෙන්න පුළුවන්.
ඇතුළත කොටස් දිරාපත්වීම (Corrosion)
බ්‍රේක් ඔයිල් මාරු නොකිරීමේ තවත් ලොකු ප්‍රශ්නයක් තමයි පද්ධතිය ඇතුළේ තියෙන ලෝහමය කොටස් මලකඩ කෑම. බ්‍රේක් සිස්ටම් එකේ තියෙන ඒබීඑස් (ABS) මොඩියුල් එක, මාස්ටර් සිලින්ඩරය සහ වීල් සිලින්ඩර්ස් හදලා තියෙන්නේ ඉතාම නිවැරදි නිමවුමකින් යුක්ත ලෝහ වලින්. අර මම කලින් කියපු විදියට බ්‍රේක් ඔයිල් වලට උරාගත්ත වතුර නිසා මේ ලෝහ කොටස් ඇතුළෙන් මලකඩ කන්න පටන් ගන්නවා.
මේ මලකඩ සහ අපද්‍රව්‍ය බ්‍රේක් ඔයිල් එකත් එක්ක මිශ්‍ර වෙලා උකු දියරයක් (Sludge) බවට පත් වෙනවා. මේ අපද්‍රව්‍ය නිසා ABS පද්ධතියේ තියෙන ඉතාම සිහින් සිදුරු සහ වෑල්ව් හිර වෙන්න පුළුවන්. ABS unit එකක් කියන්නේ ලොකු මුදලක් යන කොටසක්. නියමිත වෙලාවට රුපියල් දහස් ගණනක් දීලා බ්‍රේක් ඔයිල් මාරු නොකිරීම නිසා අන්තිමට ලක්ෂ ගණනක පාඩුවක් වෙන්න ඉඩ තියෙනවා. ඒ වගේම සීල් දියවෙලා බ්‍රේක් ඔයිල් ලීක් වෙන්නත් මේ මලකඩ බලපානවා.
බ්‍රේක් ඔයිල් වල තත්ත්වය පරීක්ෂා කරන්නේ කොහොමද?
සාමාන්‍යයෙන් බ්‍රේක් ඔයිල් අවුරුදු දෙකකට වතාවක් හෝ කිලෝමීටර් 40,000 කට වතාවක් මාරු කරන එක තමයි හොඳම දේ. හැබැයි ඒක වාහනය පාවිච්චි කරන විදිය සහ පරිසරය අනුව වෙනස් වෙන්න පුළුවන්. පරණ වුණ බ්‍රේක් ඔයිල් එකක් අඳුරගන්න ලේසිම ක්‍රමය තමයි ඒකේ පාට. අලුත් බ්‍රේක් ඔයිල් එකක් හරිම පැහැදිලි, ලා කහ පාටට තමයි තියෙන්නේ. ඒක කාලයත් එක්ක තද දුඹුරු හෝ කළු පාටට හැරෙනවා නම්, ඒ කියන්නේ ඒකේ තෙතමනය සහ අපද්‍රව්‍ය පිරිලා.
ඒ වගේම දැන් වෙළෙඳපොළේ "Brake Fluid Tester" කියලා පොඩි උපකරණයක් තියෙනවා. ඒකෙන් බ්‍රේක් ඔයිල් එකේ තියෙන ජල ප්‍රතිශතය මැනගන්න පුළුවන්. ජල ප්‍රතිශතය 3% - 4% ට වඩා වැඩි නම්, අනිවාර්යයෙන්ම ඒ ඔයිල් එක මාරු කරන්න ඕනේ. ඔයා සර්විස් එකකට වාහනය දැම්මාම ඒක චෙක් කරලා බලන්න කියලා කාර්මික ශිල්පියාට මතක් කරන්න.
නිවැරදි බ්‍රේක් ඔයිල් වර්ගය තෝරාගැනීම
හැම වාහනයකටම හැම බ්‍රේක් ඔයිල් එකක්ම හරියන්නේ නැහැ. වාහනයේ නිෂ්පාදකයා නිර්දේශ කරලා තියෙන DOT (Department of Transportation) වර්ගයම පාවිච්චි කරන්න ඕනේ. සාමාන්‍යයෙන් DOT 3, DOT 4 හෝ DOT 5.1 තමයි ගොඩක් වාහන වලට එන්නේ. DOT 3 පාවිච්චි කරන වාහනයකට DOT 4 දැම්මට ලොකු ප්‍රශ්නයක් නැති වුණත්, DOT 5 වගේ සිලිකන් බේස්ඩ් (Silicon based) ඔයිල් වර්ග සාමාන්‍ය වාහන වලට දාන්න එපා, මොකද ඒකෙන් රබර් සීල් වලට හානි වෙන්න පුළුවන්.
අවසාන වශයෙන් කියන්න තියෙන්නේ, බ්‍රේක් කියන්නේ වාහනයක තිබිය යුතු හොඳම තත්ත්වයේ ක්‍රියාකාරිත්වයයි. "පස්සේ මාරු කරමු" කියලා හිතලා බ්‍රේක් ඔයිල් මාරු කිරීම ප්‍රමාද කරන්න එපා. ඒක ඔයාගේ වගේම පාරේ යන අනිත් අයගේත් ජීවිත අවදානමකට ලක් කිරීමක්. ඒ නිසා අදම ඔයාගේ වාහනයේ බ්‍රේක් ඔයිල් වල තත්ත්වය පරීක්ෂා කරලා බලන්න.
ලියන ලද්දේ
Nisaga Sandaru
A versatile and highly experienced professional, currently an Automobile undergraduate at the University of Jaffna, with strong technical expertise grounded in hands-on work as a technician with SriLankan Airlines Ground Support Equipment (GSE). Holding an Automobile NVQ Level 3 qualification, along with specialized certifications in Vehicle ECU Programming and Diagnosis, and extensive experience in arc welding and vehicle body painting, and well equipped to handle complex automotive, diagnostic, and fabrication-related tasks with a high level of competence.
